در پی اعلام توافق اولیه میان ایران و آمریکا برای کاهش تنشهای منطقهای، بازارهای جهانی نفت با واکنشی سریع روبهرو شدند و قیمت نفت برنت از اوج ۱۲۷ دلاری دوران جنگ به کمتر از ۸۰ دلار در هر بشکه سقوط کرد.
این کاهش چشمگیر عمدتاً ناشی از امیدواری سرمایهگذاران به بازگشایی تنگه هرمز و افزایش صادرات نفت از منطقه خلیج فارس بوده است. با این حال، بسیاری از کارشناسان انرژی و فعالان صنعت کشتیرانی معتقدند که بازار بیش از حد به سناریوی خوشبینانه پایان بحران واکنش نشان داده است.
تحلیلگران موسسات مالی بزرگ جهان هشدار میدهند که اجرای عملی توافق و بازگشت کامل امنیت به مسیرهای دریایی زمانبر خواهد بود. به باور آنان، هرگونه تأخیر در اجرای مفاد توافق یا بازگشت تنشهای سیاسی و نظامی میتواند بار دیگر بازار نفت را با نوسانات شدید مواجه کند.
در همین حال، شرکتهای بزرگ کشتیرانی بینالمللی اعلام کردهاند که ازسرگیری تردد عادی نفتکشها در تنگه هرمز تنها در صورت تضمین امنیت پایدار امکانپذیر است. مدیران این شرکتها تأکید دارند که توافق سیاسی به تنهایی برای بازگشت شرایط به وضعیت پیش از جنگ کافی نیست و باید نشانههای عملی از ثبات و امنیت در منطقه مشاهده شود.
موضوع بیمه کشتیها نیز یکی از چالشهای اصلی بازگشایی مسیرهای دریایی محسوب میشود. شرکتهای بیمه همچنان ریسک عبور از تنگه هرمز را بالا ارزیابی میکنند و این موضوع میتواند هزینه حملونقل دریایی را برای ماهها در سطح بالایی نگه دارد.
برخی برآوردها نشان میدهد بازگشت کامل ظرفیت صادرات نفت منطقه ممکن است تا پایان سال جاری میلادی زمان ببرد. بر اساس پیشبینی تحلیلگران، بخشی از تولید نفت تا ماه سپتامبر احیا خواهد شد و رسیدن به ظرفیتهای پیش از جنگ احتمالاً تا ماه دسامبر ادامه خواهد داشت.
تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان به شمار میرود و پیش از آغاز درگیریها روزانه بیش از یکپنجم تجارت جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از این مسیر عبور میکرد. اکنون نیز صدها کشتی در انتظار عادی شدن شرایط و دریافت مجوزهای ایمن برای عبور از این آبراه راهبردی هستند.
کارشناسان برای آینده بازار نفت سه سناریوی متفاوت را مطرح میکنند؛ از کاهش بیشتر قیمتها در صورت اجرای کامل توافق و بازگشایی سریع هرمز گرفته تا بازگشت جهشی قیمتها در صورت شکست مذاکرات یا تشدید دوباره تنشهای منطقهای.
در مجموع، اگرچه توافق اخیر میان تهران و واشینگتن باعث آرامش نسبی بازارهای انرژی شده است، اما آینده قیمت نفت همچنان به میزان موفقیت اجرای توافق و بازگشت امنیت پایدار به تنگه هرمز وابسته خواهد بود.