همزمان با تلاش دولت آمریکا برای جلب حمایت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس از توافق با ایران، اسرائیل اعلام کرد نیروهایش از جنوب لبنان خارج نخواهند شد. این موضعگیریها بار دیگر اختلافها بر سر اجرای توافق اولیه تهران و واشینگتن را آشکار کرده است.
همزمان با آغاز سفر مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، به کشورهای حاشیه خلیج فارس، واشینگتن تلاش میکند نگرانی متحدان منطقهای خود را درباره توافق اخیر با ایران کاهش دهد؛ توافقی که با هدف پایان دادن به درگیریهای چندماهه میان دو کشور امضا شده اما همچنان با ابهامها و اختلافنظرهای فراوان روبهرو است.
روبیو روز چهارشنبه در جریان سفر به امارات، کویت و بحرین تأکید کرد که ایالات متحده هیچ اقدامی انجام نخواهد داد که امنیت متحدان سنتی خود در منطقه را تضعیف کند. او همچنین مخالفت واشینگتن با هرگونه دریافت عوارض از کشتیها برای عبور از تنگه هرمز را تکرار کرد و گفت امنیت این مسیر راهبردی همچنان یکی از اولویتهای آمریکا است.
این اظهارات در شرایطی مطرح شد که بسیاری از کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس نسبت به مفاد توافق اولیه میان تهران و واشینگتن ابراز نگرانی کردهاند. از نگاه این کشورها، تعلیق بخشی از تحریمها و پیشبینی صندوق بازسازی ۳۰۰ میلیارد دلاری برای ایران میتواند به تقویت توان نظامی تهران و افزایش نفوذ منطقهای آن منجر شود؛ در حالی که برنامه موشکهای بالستیک ایران نیز در این توافق مورد توجه قرار نگرفته است.
در همین حال، اسرائیل نیز بر موضع خود درباره ادامه حضور نظامی در جنوب لبنان پافشاری کرد. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و اسرائیل کاتس، وزیر دفاع این کشور، اعلام کردند نیروهای اسرائیلی از مناطقی که آن را «منطقه امنیتی» میدانند خارج نخواهند شد؛ موضعی که با روند مذاکرات میان لبنان، اسرائیل و میانجیگران آمریکایی در تضاد قرار دارد.
اسرائیل کاتس در سخنانی در تلآویو گفت ارتش اسرائیل برای ادامه حضور در جنوب لبنان آمادگی کامل دارد و تاکنون هیچ درخواست رسمی از سوی آمریکا برای خروج نیروهای این کشور مطرح نشده است.
در مقابل، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران، تأکید کرد که برقراری آتشبس در لبنان برای تهران به همان اندازه اهمیت دارد که پایان جنگ با آمریکا. او پایان درگیریها در لبنان را یکی از شروط اصلی موفقیت روند دیپلماتیک میان ایران و آمریکا دانست.
با وجود توافق آتشبس، تنشها در جنوب لبنان همچنان ادامه دارد. منابع امنیتی لبنان از کشته شدن دستکم دو نفر در حمله پهپادی اسرائیل به خودرویی در جنوب این کشور خبر دادند. ارتش اسرائیل نیز اعلام کرد مواضع نیروهای مسلح وابسته به حزبالله را هدف قرار داده است.
در بخش دیگری از این تحولات، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اسماعیل بقایی، در واکنش به اظهارات روبیو، سیاستهای نظامی آمریکا و حمایت این کشور از اسرائیل را عامل اصلی بیثباتی منطقه دانست و تأکید کرد تا زمانی که این رویکرد ادامه داشته باشد، دستیابی به صلح پایدار دشوار خواهد بود.
بر اساس توافق اولیه میان ایران و آمریکا، دو طرف طی یک دوره ۶۰ روزه مذاکرات فشردهای را برای دستیابی به توافق نهایی، از جمله درباره برنامه هستهای ایران، ادامه خواهند داد. نخستین دور این مذاکرات اوایل هفته جاری در سوئیس برگزار شد و قرار است گفتوگوهای کارشناسی نیز تا پایان ماه جاری میلادی از سر گرفته شود.
با این حال، اختلافها درباره موضوعاتی مانند بازرسی از تأسیسات هستهای ایران، رفع کامل تحریمها، آینده تنگه هرمز و وضعیت لبنان همچنان پابرجاست و آینده توافق را با چالشهای جدی روبهرو کرده است.
