مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، ساعاتی پس از انتشار اطلاعیه دبیرخانه مجلس خبرگان درباره بیانیه جنجالی برخی اعضای این مجلس، به قم سفر کرد و با چند تن از مراجع تقلید دیدار کرد؛ سفری که بسیاری آن را تلاشی برای جلب حمایت مراجع از روند مذاکرات و حفظ انسجام داخلی ارزیابی میکنند.
مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، روز یکشنبه هفتم تیر، ساعاتی پس از انتشار اطلاعیه دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، به شهر قم سفر کرد و با شماری از مراجع تقلید از جمله آیتالله ناصر مکارم شیرازی، آیتالله حسین نوری همدانی، آیتالله علی کریمی جهرمی و آیتالله جعفر سبحانی دیدار و گفتوگو کرد.
بر اساس گزارش رسانههای داخلی، محور اصلی این دیدارها حمایت از روند دیپلماسی، حفظ وحدت و انسجام ملی، تقویت اقتدار کشور و بررسی شرایط اقتصادی عنوان شده است. پزشکیان در این دیدارها نسبت به تلاش برخی جریانهای داخلی و خارجی برای آسیب زدن به انسجام ملی و ایجاد اختلال در روند مذاکرات ابراز نگرانی کرد.
این سفر در شرایطی انجام شد که یک روز پیش از آن، ۶۳ نفر از ۸۸ عضو مجلس خبرگان بیانیهای منتشر کرده بودند که در آن دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، «مهدورالدم» خوانده شده بودند. امضاکنندگان این بیانیه همچنین تأکید کرده بودند که مذاکرهکنندگان جمهوری اسلامی باید به خطوط قرمز تعیینشده از سوی رهبر جمهوری اسلامی پایبند باشند و موضوع برنامه هستهای را از دستور مذاکرات خارج کنند.
ساعاتی پیش از سفر رئیسجمهوری به قم، دبیرخانه مجلس خبرگان نیز با صدور اطلاعیهای اعلام کرد انتشار چنین بیانیهای با عنوان «جمعی از اعضای مجلس خبرگان» در ادوار گذشته این مجلس سابقه نداشته و اقدامی غیرمعمول و نامرسوم به شمار میرود. این موضعگیری از نگاه برخی ناظران، نشانهای از اختلاف دیدگاه در میان اعضای مجلس خبرگان درباره نحوه ورود این نهاد به مسائل سیاسی روز است.
به نظر میرسد همزمانی انتشار این بیانیه با سفر پزشکیان به قم، اهمیت ویژهای به این دیدارها داده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند رئیسجمهوری تلاش کرده است حمایت مراجع تقلید را از ادامه روند مذاکرات و مدیریت تنشهای سیاسی داخلی جلب کند.
در یکی از این دیدارها، آیتالله ناصر مکارم شیرازی بر ضرورت حفظ اقتدار کشور در کنار پیگیری مسیر دیپلماسی تأکید کرد و گفت مسئولان باید ضمن حفظ قدرت بازدارندگی، از هرگونه ضعف و سستی که میتواند دشمنان را جسورتر کند، پرهیز کنند.
سفر اخیر، دومین سفر پزشکیان به قم از زمان آغاز به کار دولت چهاردهم محسوب میشود. او پیشتر نیز در آبان ۱۴۰۳ با مراجع تقلید دیدار کرده بود؛ دیدارهایی که بیشتر بر مسائل مربوط به آغاز فعالیت دولت جدید و توصیههای مراجع به دولت متمرکز بود.
دیدار رؤسای جمهور ایران با مراجع تقلید قم سابقهای طولانی دارد. حسن روحانی در دوران مذاکرات برجام بارها برای جلب حمایت مراجع و تشریح آثار رفع تحریمها به قم سفر کرد. محمد خاتمی نیز در آغاز دولت اصلاحات با هدف کاهش نگرانیهای حوزه درباره آزادیهای سیاسی و اجتماعی با مراجع دیدار کرد. محمود احمدینژاد نیز در سالهای نخست ریاستجمهوری از حمایت بخشی از روحانیت برخوردار بود، اما در ادامه و بهویژه پس از اختلافات بر سر برخی سیاستهای فرهنگی و نقش اسفندیار رحیممشایی، روابط او با مراجع قم با تنشهایی همراه شد.