والاستریت ژورنال گزارش داده است که بازگشت سریع بازار نفت به شرایط عادی، افزایش عرضه کشورهای خلیج فارس و روند احیای ذخایر نفتی جهان، میتواند توان جمهوری اسلامی برای استفاده از تنگه هرمز بهعنوان ابزار فشار در مذاکرات با آمریکا را کاهش دهد.
روزنامه والاستریت ژورنال در گزارشی نوشت که اشباع تدریجی بازار نفت و بازگشت جریان صادرات از تنگه هرمز، میتواند یکی از مهمترین اهرمهای فشار جمهوری اسلامی در مذاکرات با آمریکا را تضعیف کند.
بر اساس این گزارش، قیمت نفت به سطح پیش از جنگ بازگشته و تردد نفتکشها در تنگه هرمز نیز در حال عادی شدن است. همزمان، تولیدکنندگان نفت در کشورهای حاشیه خلیج فارس بخشی از ظرفیتهای غیرفعال خود را دوباره وارد مدار کردهاند؛ روندی که فشار روانی و اقتصادی ناشی از تهدید اختلال در صادرات نفت را کاهش میدهد.
والاستریت ژورنال مینویسد هرچه کشورهای مصرفکننده سریعتر ذخایر راهبردی و تجاری نفت خود را بازسازی کنند، توان تهران برای تهدید اقتصاد جهانی از مسیر تنگه هرمز کمتر خواهد شد. به همین دلیل، سطح ذخایر نفتی جهان اکنون به یکی از عوامل اثرگذار در محاسبات سیاسی و اقتصادی تهران و واشینگتن تبدیل شده است.
این گزارش همچنین به سخنان جیدی ونس، معاون رئیسجمهوری آمریکا، اشاره کرده که گفته بود توافق موقت با جمهوری اسلامی به جهان فرصت میدهد بخشی از ذخایر نفتی خود را دوباره پر کند و سپس روند مذاکرات ادامه یابد. والاستریت ژورنال این اظهارات را نشانهای از ارتباط مستقیم میان ذخایر نفتی و قدرت چانهزنی تهران در مذاکرات ارزیابی کرده است.
ذخایر نفتی جهان شامل مخازن تجاری نزدیک پالایشگاهها، نفت ذخیرهشده روی نفتکشها و ذخایر راهبردی دولتهاست. طبق این گزارش، موجودی نفت خام کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، از ماه مارس تا مه ۱۶۳ میلیون بشکه کاهش یافته و به پایینترین سطح خود از دسامبر ۱۹۹۰ رسیده است.
با این حال، بازسازی این ذخایر روندی کوتاهمدت نیست و احتمالاً ماهها یا حتی سالها زمان خواهد برد. این دوره زمانی، بسیار طولانیتر از مهلت ۶۰ روزهای است که در تفاهم موقت میان جمهوری اسلامی و آمریکا برای حل مسائل پیچیدهای مانند برنامه هستهای ایران در نظر گرفته شده است.
والاستریت ژورنال دو عامل را در احیای ذخایر جهانی مهم میداند: کاهش قیمت نفت و افزایش غیرمنتظره عرضه. ناتاشا کانوا، مدیر راهبرد جهانی کالا در بانک جیپی مورگان، گفته است موج تازهای از عرضه نفت وارد بازاری میشود که در شرایط فعلی، به این حجم از عرضه نیاز ندارد.
برخی تحلیلگران نیز انتظار دارند قیمت نفت در ماههای آینده بیشتر کاهش یابد. در حالی که قیمت نفت اکنون حدود ۷۰ دلار در هر بشکه است، تحلیلگران مؤسسههای مککواری و سیتیگروپ پیشبینی کردهاند که قیمتها ممکن است تا حدود ۶۰ دلار در هر بشکه پایین بیاید. یکی از دلایل این روند آن است که مدیران ذخایر راهبردی هنوز خرید گسترده نفت برای پر کردن دوباره مخازن را آغاز نکردهاند.
برآورد جیپی مورگان نشان میدهد کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی احتمالاً از سهماهه چهارم سال جاری روند بازسازی ذخایر راهبردی خود را آغاز خواهند کرد. آمریکا نیز قرار است برنامه احیای ذخایر نفتی خود را از سال ۲۰۲۷ آغاز کند؛ ابتدا با خرید روزانه ۱۰۰ هزار بشکه و سپس افزایش تدریجی آن به حدود ۱۷۰ هزار بشکه در روز در نیمه دوم همان سال.
در همین حال، عبور نفتکشها از تنگه هرمز به سطحی نزدیک به «وضعیت عادی جدید» رسیده است؛ یعنی روزانه حدود ۳۰ تا ۶۰ کشتی. هرچند این رقم هنوز کمتر از دوران پیش از جنگ است، اما برای کاهش نگرانی بازار جهانی نفت کافی ارزیابی میشود.
کشورهای تولیدکننده نفت در خلیج فارس نیز با سرعت در حال افزایش صادرات خود هستند. امارات متحده عربی با استفاده از خط لوله ابوظبی-فجیره و نفتکشهایی که خارج از خلیج فارس فعالیت میکنند، از سریعترین کشورها در بازگرداندن صادرات به سطح پیشین بوده است. کویت نیز تولید خود را سریعتر از انتظار افزایش داده و عربستان سعودی همچنان بخشی از صادرات خود را از طریق خط لوله منتهی به دریای سرخ انجام میدهد.
به نوشته والاستریت ژورنال، اگر روند افزایش عرضه، کاهش قیمتها و احیای ذخایر جهانی ادامه یابد، جمهوری اسلامی بهتدریج بخشی از توان خود برای استفاده از تنگه هرمز بهعنوان ابزار فشار در مذاکرات با آمریکا را از دست خواهد داد؛ ابزاری که سالها یکی از مهمترین برگهای تهران در برابر فشارهای غربی بوده است.