حماس اعلام کرد نهادی را که نزدیک به دو دهه اداره نوار غزه را بر عهده داشت منحل میکند تا زمینه انتقال اداره این منطقه به یک کمیته تکنوکرات فلسطینی فراهم شود؛ اما اسرائیل این اقدام را «نمایشی» خوانده و میگوید بدون خلع سلاح کامل حماس، تغییر واقعی در غزه رخ نخواهد داد.
گروه حماس روز دوشنبه اعلام کرد ساختار دولتی خود در نوار غزه را منحل میکند؛ اقدامی که میتواند راه را برای انتقال اداره روزمره این منطقه به «کمیته ملی اداره غزه» هموار کند. این تصمیم از سوی رسانههای بینالمللی بهعنوان یکی از مهمترین تغییرات سیاسی حماس از زمان تسلط این گروه بر غزه در سال ۲۰۰۷ توصیف شده است.
حماس از سال ۲۰۰۷، پس از بیرون راندن نیروهای فتح از نوار غزه، اداره این منطقه را در دست گرفت. این گروه پس از برقراری آتشبس با اسرائیل در اکتبر گذشته، بارها اعلام کرده بود که آماده است از اداره روزمره غزه کنار برود، اما مسئله خلع سلاح آن همچنان مهمترین مانع در مسیر اجرای کامل طرح صلح باقی مانده است.
اسماعیل الثوابطه، رئیس دفتر رسانهای حماس در غزه، گفت رئیس کمیته اضطراری دولت تصمیم گرفته این کمیته را منحل کند تا انتقال اداری و حکومتی به «کمیته ملی اداره غزه» تسهیل شود. بر اساس گزارش رویترز، این تصمیم در چارچوب تلاش برای احیای روند متوقفشده طرح صلح و بازسازی پس از جنگ اعلام شده است.
کمیته ملی اداره غزه، که هماکنون در قاهره مستقر است، یک نهاد تکنوکرات فلسطینی است که برای اداره خدمات عمومی و امور اجرایی غزه پس از جنگ طراحی شده است. این کمیته زیر نظر «هیئت صلح» فعالیت میکند؛ نهادی که در چارچوب طرح صلح مورد حمایت آمریکا برای بازسازی و اداره موقت غزه شکل گرفته است.
علی شعث، رئیس کمیته ملی اداره غزه، اعلام کرده است این کمیته آماده است به محض فراهم شدن منابع، امکانات و شرایط لازم، مسئولیتهای خود را بر عهده بگیرد. او تأکید کرده که موفقیت این روند به وجود یک مرجع واحد، قانون واحد و نیروی مسلح واحد زیر نظر همان مرجع وابسته است؛ موضوعی که مستقیماً به بحث حساس خلع سلاح حماس گره میخورد.
اسرائیل در واکنش به اعلام حماس، بار دیگر خواستار خلع سلاح کامل این گروه شد. گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسرائیل، گفته است هر ساختار غیرنظامی در غزه بدون کنار رفتن سلاحهای حماس، همچنان در عمل زیر سایه این گروه خواهد بود. رویترز گزارش داده که اسرائیل این اقدام را ناکافی و بیشتر یک حرکت ظاهری میداند.
هیئت صلح نیز تأکید کرده است که همه سلاحها باید مطابق طرح جامع صلح غزه و قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت سازمان ملل تحت کنترل نهاد ادارهکننده جدید قرار گیرد. قطعنامه ۲۸۰۳ شورای امنیت در سال ۲۰۲۵ برای اجرای طرح صلح غزه تصویب شد و تشکیل کمیتهای تکنوکرات برای اداره امور روزمره نوار غزه را مجاز دانست.
با وجود اعلام انحلال دولت حماس، کمیته ملی اداره غزه هنوز نتوانسته وارد این منطقه شود و ماههاست از قاهره فعالیت میکند. گزارشها حاکی است که مخالفت اسرائیل با ورود اعضای این کمیته به غزه، انتقال عملی قدرت را به تأخیر انداخته است.
کارشناسان سیاسی میگویند اقدام حماس هرچند از نظر سیاسی مهم است، اما تا زمانی که موضوع خلع سلاح حل نشود، بیشتر جنبه نمادین خواهد داشت. حماس هنوز با کنار گذاشتن سلاحهای خود موافقت نکرده و همین مسئله، نقطه اصلی اختلاف با اسرائیل و آمریکا در اجرای مرحله دوم آتشبس غزه است.
مرحله دوم آتشبس غزه قرار بود شامل خلع سلاح حماس، عقبنشینی تدریجی نیروهای اسرائیلی و آغاز روند بازسازی گسترده باشد، اما این مرحله ماههاست متوقف مانده است. همزمان، گزارشها نشان میدهد نیروهای اسرائیلی همچنان بخش بزرگی از نوار غزه را در کنترل دارند و وضعیت انسانی در این منطقه وخیم باقی مانده است.
این تصمیم حماس، اگرچه میتواند نشانهای از آمادگی این گروه برای کنار رفتن از اداره رسمی غزه باشد، اما هنوز به معنای پایان نفوذ آن در این منطقه نیست. آینده غزه اکنون به سه پرسش اصلی وابسته است: آیا حماس حاضر به خلع سلاح خواهد شد؟ آیا اسرائیل اجازه ورود کمیته تکنوکرات به غزه را میدهد؟ و آیا طرح صلح مورد حمایت آمریکا میتواند از مرحله اعلام سیاسی به اجرای واقعی برسد؟
