آمریکا پس از حمله به چند نفتکش در تنگه هرمز، مجوز عمومی فروش نفت ایران را که در چارچوب تفاهم موقت با جمهوری اسلامی صادر شده بود، لغو کرد. مقامهای آمریکایی میگویند اقدامات تهران در این آبراه راهبردی «کاملاً غیرقابل قبول» است و بدون پیامد نخواهد ماند.
ایالات متحده بار دیگر محدودیتهای نفتی علیه ایران را فعال کرد و مجوزی را که کمتر از سه هفته پیش برای فروش نفت ایران صادر شده بود، لغو کرد. این تصمیم پس از گزارش حمله به سه نفتکش در تنگه هرمز و مناطق اطراف آن اعلام شد؛ حملاتی که مقامهای آمریکایی ارزیابی اولیه آن را به ایران نسبت دادهاند.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد مجوز مربوط به تولید، فروش و انتقال نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی با منشأ ایرانی لغو شده است. بر اساس تصمیم جدید، معاملات تازه مجاز نیست و فقط یک دوره کوتاه برای پایان دادن به فعالیتهایی در نظر گرفته شده که پیشتر در چارچوب مجوز قبلی آغاز شده بودند. رویترز نوشته است مجوز قبلی تا ۲۱ اوت اعتبار داشت، اما اکنون دوره پایاندادن به معاملات تا ۱۷ ژوئیه محدود شده است.
این مجوز در چارچوب تفاهم شکننده میان تهران و واشینگتن صادر شده بود؛ تفاهمی که قرار بود فرصت محدودی برای ادامه مذاکرات درباره توافق نهایی، از جمله برنامه هستهای ایران و کاهش بخشی از تحریمها، فراهم کند. اکنون حمله به نفتکشها این روند را در معرض بحران تازه قرار داده است.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفت حملات ایران به کشتیها در تنگه هرمز از نگاه واشینگتن «کاملاً غیرقابل قبول» است و با پیامدهایی روبهرو خواهد شد. این مقام در عین حال تأکید کرد مذاکرهکنندگان آمریکایی همچنان با حسن نیت برای رسیدن به توافق نهایی با ایران کار میکنند.
بر اساس گزارش نهاد وابسته به نیروی دریایی بریتانیا، سه نفتکش در روزهای اخیر اعلام کردهاند که در تنگه هرمز یا نزدیکی آن با پرتابههای ناشناس هدف قرار گرفتهاند. هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حملات را بر عهده نگرفته و تهران نیز واکنش رسمی روشنی نشان نداده است. با این حال، یک مقام آمریکایی گفته نشانههای اولیه حاکی از آن است که ایران به سوی سه کشتی تجاری شلیک کرده است.
بازار انرژی بلافاصله به این تصمیم واکنش نشان داد. پس از اعلام لغو مجوز فروش نفت ایران، قیمت نفت بیش از پنج درصد افزایش یافت؛ نشانهای از نگرانی بازار نسبت به تشدید تنش در یکی از حساسترین مسیرهای انرژی جهان.
تنگه هرمز آبراهی باریک میان ایران و عمان است و یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان به شمار میرود. پیش از جنگ، حدود یکپنجم محمولههای جهانی نفت و گاز طبیعی مایع روزانه از این مسیر عبور میکرد. هرگونه اختلال طولانی در این مسیر میتواند قیمت انرژی را بالا ببرد و فشار بیشتری بر مصرفکنندگان و دولتها وارد کند.
برای جمهوری اسلامی، صادرات نفت همچنان یکی از مهمترین منابع تأمین ارز خارجی است. رویترز نوشته است ایران با وجود تحریمها در سالهای اخیر توانسته بود بخشی از صادرات نفت خود را، عمدتاً به چین، افزایش دهد و همین فروش نفت به یکی از شریانهای اصلی اقتصاد تحت فشار این کشور تبدیل شده بود.
لغو این مجوز میتواند فشار اقتصادی بر تهران را بیشتر کند و در عین حال آینده گفتوگوهای غیرمستقیم ایران و آمریکا را مبهمتر سازد. اگر حملات دریایی ادامه پیدا کند، موضوع امنیت تنگه هرمز ممکن است از یک بحران منطقهای به مسئلهای بینالمللی در دستور کار متحدان آمریکا، از جمله نشست ناتو، تبدیل شود.
