یک دادگاه در ایالات متحده در حکمی بیسابقه، شرکتهای گوگل و متا را بهدلیل طراحی «اعتیادآور» شبکههای اجتماعی خود مسئول شناخت و آنها را به پرداخت میلیونها دلار جریمه محکوم کرد.
بر اساس این حکم که در شهر لسآنجلس ایالت کالیفرنیا صادر شده، هیئت منصفه دادگاه اعلام کرده است که این دو شرکت در قبال تأثیرات منفی محصولات خود بر کاربران، بهویژه کودکان و نوجوانان، کوتاهی کردهاند. در نتیجه، گوگل و متا موظف به پرداخت شش میلیون دلار غرامت به شاکی پرونده شدند.
این پرونده توسط زنی ۲۰ ساله مطرح شده که اعلام کرده از سنین پایین در معرض استفاده گسترده از شبکههای اجتماعی قرار گرفته است. او در دادگاه گفت استفاده مداوم از پلتفرمهایی مانند YouTube و Instagram باعث شده فعالیتهای روزمره، روابط اجتماعی و سلامت روان او تحت تأثیر قرار گیرد.
هیئت منصفه در رأی خود تأکید کرده که این شرکتها از خطرات احتمالی خدمات خود برای کودکان آگاه بودهاند یا باید از آن آگاه میبودند، اما اقدام مؤثری برای کاهش این آسیبها انجام ندادهاند.
کارشناسان این حکم را «تاریخی» توصیف کردهاند، زیرا میتواند مسیر را برای طرح هزاران شکایت مشابه علیه شرکتهای فناوری هموار کند. گزارشها حاکی از آن است که هماکنون بیش از هزار پرونده مشابه در آمریکا در جریان است که ممکن است از این حکم بهعنوان یک سابقه حقوقی استفاده کنند.
در مقابل، شرکتهای گوگل و متا این حکم را رد کرده و اعلام کردهاند که درخواست تجدیدنظر خواهند داد. این شرکتها در جریان رسیدگی به پرونده نیز تأکید کرده بودند که مشکلات روانی شاکی لزوماً ناشی از استفاده از شبکههای اجتماعی نیست.
این حکم در حالی صادر شده که طی سالهای اخیر، نگرانیها درباره تأثیر شبکههای اجتماعی بر سلامت روان کاربران، بهویژه کودکان و نوجوانان، افزایش یافته است. نهادهای مختلف در اروپا و دیگر کشورها نیز تحقیقات و محدودیتهایی را در این زمینه در دستور کار قرار دادهاند.
در مجموع، این رأی دادگاه میتواند نقطه عطفی در نحوه برخورد حقوقی با شرکتهای بزرگ فناوری و مسئولیت آنها در قبال طراحی محصولات دیجیتال محسوب شود.