سنای آمریکا با ۸۶ رأی موافق در برابر ۱۱ رأی مخالف، طرح تحریمی گستردهای علیه روسیه و ایران را تصویب کرد که به رئیسجمهوری اجازه میدهد بر کالاهای وارداتی از بزرگترین خریداران نفت و گاز روسیه تعرفههایی تا سقف ۱۰۰ درصد اعمال کند. این مصوبه اکنون برای بررسی به مجلس نمایندگان میرود؛ جایی که بخش مربوط به اختیارات تعرفهای دونالد ترامپ با مخالفت شماری از قانونگذاران روبهرو است.
سنای ایالات متحده روز جمعه طرح موسوم به «قانون تحریم روسیه و ایران به نام لیندزی او. گراهام در سال ۲۰۲۶» را با اکثریتی قاطع تصویب کرد؛ قانونی که هدف اصلی آن افزایش فشار اقتصادی بر مسکو و کاهش درآمدهای انرژی روسیه برای تأمین هزینه جنگ اوکراین است.
این طرح با ۸۶ رأی موافق و ۱۱ رأی مخالف به تصویب رسید. لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه کارولینای جنوبی که ماه گذشته درگذشت، از اصلیترین طراحان و حامیان این بسته تحریمی بود و بیش از یک سال برای پیشبرد آن تلاش کرده بود.
براساس مصوبه سنا، مقامهای ارشد روسیه، الیگارشها و اعضای خانواده آنان، بانکها و مؤسسات مالی روسیه، شرکتهای مرتبط با صنایع نظامی و همچنین شبکه موسوم به «ناوگان سایه» روسیه میتوانند مشمول تحریمهای تازه شوند. این ناوگان برای انتقال نفت روسیه و دور زدن محدودیتهای موجود مورد استفاده قرار میگیرد.
یکی از مهمترین بخشهای این قانون، اعطای اختیار به رئیسجمهوری آمریکا برای اعمال تعرفههایی تا سقف ۱۰۰ درصد بر کالاهای وارداتی از پنج کشور بزرگ خریدار نفت یا گاز روسیه و همچنین کشورهایی است که بیشترین نقش را در دور زدن تحریمهای انرژی مسکو دارند. چین و هند از مهمترین کشورهایی هستند که ممکن است تحت تأثیر این بخش قرار گیرند.
نسخه نهایی طرح در عین حال محدودیتهایی برای این اختیار در نظر گرفته است. از جمله، کشورهایی که کمتر از ۱۵ درصد گاز طبیعی مورد نیاز خود را از روسیه وارد میکنند و برای کاهش این وابستگی اقدام کردهاند، میتوانند از برخی محدودیتها مستثنا شوند. رئیسجمهوری نیز در صورت تشخیص منافع ملی آمریکا امکان تعلیق برخی تحریمها را خواهد داشت.
این قانون تنها روسیه را هدف قرار نمیدهد. بخشی از مصوبه به ایران اختصاص دارد و از جمله قانون تحریمهای ایران مصوب سال ۱۹۹۶ را برای پنج سال دیگر تمدید میکند. این اقدام اختیارات واشینگتن برای اعمال محدودیت علیه بخشهای انرژی و دیگر حوزههای مشمول تحریم ایران را حفظ میکند.
رویترز نیز گزارش داده است که در متن مصوبه بندی برای جلوگیری از ایجاد وقفه در اختیارات تحریمی آمریکا درباره تأمین مالی بخشهای انرژی و تسلیحاتی ایران گنجانده شده است. گسترش بخش ایران از جمله مواردی بود که دولت ترامپ در جریان مذاکرات درباره این بسته خواستار آن شده بود.
طرح تحریمها بیش از یک سال در سنا متوقف مانده بود. به گزارش رویترز، یکی از دلایل اصلی این تأخیر، مخالفت پیشین ترامپ با انتقال بخشی از قدرت تصمیمگیری درباره تحریمها از کاخ سفید به کنگره بود. گراهام اندکی پیش از مرگ خود اعلام کرده بود که پس از مذاکره با ترامپ، رئیسجمهوری با پیشبرد این قانون موافقت کرده است.
با وجود رأی قاطع سنا، تصویب این طرح در مجلس نمایندگان قطعی نیست. شماری از دموکراتها و جمهوریخواهان نگراناند اعطای اختیارات تعرفهای گسترده به ترامپ به افزایش قیمت کالاهای وارداتی منجر شود و هزینه آن در نهایت بر مصرفکنندگان آمریکایی تحمیل شود.
گرگوری میکس، دموکرات ارشد کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان، هشدار داده است که رئیسجمهوری ممکن است از اختیارات جدید تعرفهای در راستای جنگهای تجاری خود استفاده کند و این اقدامات به جای روسیه، به مصرفکنندگان و شرکتهای آمریکایی آسیب بزند.
سناتور رند پال، جمهوریخواه کنتاکی، تنها جمهوریخواهی بود که به نسخه نهایی رأی منفی داد. او تعرفهها را نوعی مالیات بر مصرفکنندگان آمریکایی توصیف کرد. تلاش پال و ران وایدن، سناتور دموکرات، برای حذف اختیار جدید تعرفهای رئیسجمهوری نیز در سنا شکست خورد.
حامیان طرح در مقابل میگویند هدف از مجازات خریداران بزرگ انرژی روسیه، قطع یکی از مهمترین منابع مالی کرملین و افزایش فشار بر ولادیمیر پوتین برای بازگشت به میز مذاکره است. کمیته روابط خارجی سنا نیز اعلام کرده این بسته علاوه بر بخش انرژی، زنجیره تأمین صنایع دفاعی روسیه و شبکههای دورزننده تحریمها را هدف قرار میدهد.
مصوبه اکنون باید در مجلس نمایندگان بررسی شود. اعضای مجلس پس از پایان تعطیلات تابستانی در ۳۱ اوت به واشینگتن بازمیگردند و رأی قاطع سنا میتواند فشار سیاسی برای بررسی سریعتر طرح را افزایش دهد. در صورت تصویب نسخه نهایی در مجلس، قانون برای امضای دونالد ترامپ به کاخ سفید ارسال خواهد شد.