هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، اعلام کرد پیمان دفاع مشترک میان آنکارا، ریاض و اسلامآباد علیه ایران یا هیچ کشور مشخص دیگری طراحی نشده است. او این توافق را گامی مهم برای تقویت ثبات منطقهای دانست و گفت تنها کشوری که به یکی از اعضای پیمان حمله کند، میتواند هدف سازوکار دفاع مشترک قرار گیرد.
ترکیه تأکید کرده است توافق دفاع مشترکی که بهتازگی با عربستان سعودی و پاکستان امضا کرده، با هدف مقابله با ایران یا تشکیل ائتلافی علیه کشور مشخصی ایجاد نشده است.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، روز شنبه در گفتوگو با خبرگزاری دولتی آناتولی گفت در متن این توافق هیچ کشور یا تهدید مشترک مشخصی بهعنوان دشمن سه عضو تعریف نشده است. او افزود از نگاه آنکارا، هر کشوری که به اعضای این پیمان حمله نکند، هدف آن نیز نخواهد بود.
«توافق دفاع مشترک مکه» روز جمعه در عربستان سعودی به امضای رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، و شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، رسید. براساس مهمترین بند این توافق، حمله مسلحانه به یکی از سه کشور، حمله به هر سه عضو تلقی خواهد شد.
فیدان سازوکار دفاع متقابل این پیمان را از نظر فنی مشابه ماده پنج پیمان ناتو توصیف کرد؛ مادهای که حمله به یکی از اعضای ناتو را حمله به همه اعضای این ائتلاف میداند. بااینحال، نوع واکنش سه کشور در هر بحران به ماهیت و شدت تهدید بستگی خواهد داشت.
به گفته وزیر خارجه ترکیه، در صورت درخواست رسمی یکی از اعضا، کمک دو کشور دیگر میتواند از تبادل اطلاعات و پشتیبانی لجستیکی تا اعزام واحدهای نظامی را شامل شود. او تأکید کرد میزان و شکل کمک در هر مورد متناسب با سطح تهدید تعیین خواهد شد.
پیمان جدید سه قدرت مهم منطقهای را در یک چارچوب دفاعی مشترک قرار میدهد؛ عربستان سعودی یکی از بزرگترین صادرکنندگان نفت جهان است، پاکستان تنها قدرت هستهای جهان اسلام محسوب میشود و ترکیه نیز دومین ارتش بزرگ ناتو را در اختیار دارد و طی سالهای اخیر صنایع دفاعی خود را بهسرعت گسترش داده است.
این توافق در شرایطی منعقد شده که جنگ ایران و تحولات نظامی گسترده در خاورمیانه، نگرانیهای امنیتی کشورهای منطقه را افزایش داده است. با وجود این، مقامهای سه کشور از زمان امضای پیمان بر ماهیت دفاعی آن تأکید کرده و تشکیل یک بلوک نظامی یا فرقهای علیه ایران را رد کردهاند.
فیدان همچنین گفت کشورهای دیگری برای پیوستن به این چارچوب دفاعی ابراز علاقه کردهاند. او نام همه این کشورها را اعلام نکرد، اما مصر را یک «شریک طبیعی» توصیف کرد و گفت انتظار دارد قاهره در مرحله بعدی به این سازوکار بپیوندد.
بر اساس توضیحات وزیر خارجه ترکیه، وزیران امور خارجه و دفاع سه کشور و همچنین فرماندهان ارشد نظامی آنها بهطور منظم در قالب کمیتههای مشترک دیدار خواهند کرد. یک دبیرخانه دائمی برای هماهنگی فعالیتهای این پیمان نیز در عربستان سعودی ایجاد خواهد شد.
فیدان این توافق را یکی از مهمترین گامها برای افزایش «مالکیت منطقهای» در حوزه امنیت توصیف کرد و گفت هدف آن ایجاد بازدارندگی و ثبات پایدار از طریق همکاری مستقیم کشورهای منطقه است.
