قیمت جهانی نفت روز دوشنبه با تشدید اختلاف میان تهران و واشینگتن بر سر شرایط بازگشایی تنگه هرمز و مطالبه متقابل غرامت، حدود پنج درصد افزایش یافت. نفت برنت در ۸۷ دلار و ۷۲ سنت بسته شد و ادامه حملات به زیرساختهای انرژی منطقه نیز نگرانی بازار درباره کمبود عرضه را تشدید کرد.
قیمت نفت روز دوشنبه بار دیگر بهشدت افزایش یافت؛ زیرا امید معاملهگران به دستیابی سریع به توافقی برای عادیشدن تردد در تنگه هرمز کاهش پیدا کرد و تنش میان جمهوری اسلامی و آمریکا بر سر شروط تهران و مسئله غرامت بالا گرفت.
نفت خام برنت با حدود پنج درصد افزایش در ۸۷ دلار و ۷۲ سنت برای هر بشکه بسته شد و نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز به ۸۲ دلار و ۱۳ سنت رسید. رویترز گزارش داد این افزایش در شرایطی رخ داد که بازار احتمال طولانیتر شدن اختلال در عرضه نفت خلیج فارس را در قیمتها لحاظ میکند.
تهران طی روزهای گذشته اعلام کرده بود توافق با عمان بر سر سازوکار کشتیرانی در تنگه هرمز «بسیار نزدیک» است، اما همزمان تأکید کرد بازگشایی کامل این آبراه به تحقق مجموعهای از شروط از سوی آمریکا، از جمله رفع تحریمها، پایان محدودیتهای اعمالشده علیه کشتیرانی ایران و پرداخت غرامت، وابسته است.
این مطالبات واکنش دونالد ترامپ را در پی داشت. رئیسجمهوری آمریکا نیز اعلام کرد واشینگتن متقابلاً از ایران غرامت مطالبه خواهد کرد و از مذاکرهکنندگان آمریکایی خواست این موضوع را در مذاکرات آینده با تهران مطرح کنند. تشدید اختلاف بر سر غرامت، امیدها به توافق سریع بر سر تنگه هرمز را بیش از پیش کاهش داده است.
همزمان، تنشهای امنیتی در دیگر بخشهای منطقه نیز فشار بیشتری بر بازار انرژی وارد کرده است. حوثیهای یمن مسئولیت حمله به پالایشگاه آرامکوی جازان در عربستان سعودی را بر عهده گرفتهاند. مقامهای سعودی اعلام کردند آتشسوزی ناشی از این حمله بدون تلفات جانی مهار شده است.
این حمله در شرایطی صورت گرفت که عرضه گازوئیل در بازار جهانی از پیش تحت فشار قرار داشت. رویترز گزارش داده است قیمت فرآوردههای دیزلی در آمریکا و اروپا روز دوشنبه بهشدت افزایش یافت؛ حملات به پالایشگاهها در عربستان و روسیه، محدودیت صادرات سوخت روسیه و اختلال در عبور محمولهها از تنگه هرمز از عوامل اصلی این افزایش بودند.
اهمیت تنگه هرمز برای بازار انرژی نیز باعث شده هر تحول سیاسی یا نظامی در این منطقه به سرعت بر قیمتها اثر بگذارد. در شرایط عادی حدود یکپنجم مصرف جهانی نفت از این آبراه عبور میکند و مسیر اصلی صادرات نفت کشورهای بزرگ خلیج فارس به بازارهای آسیایی محسوب میشود.
تردد تجاری در تنگه همچنان بسیار پایینتر از سطح پیش از جنگ باقی مانده است. برای مقایسه، رویترز در ماه آوریل گزارش کرده بود در یک دوره ۲۴ ساعته تنها پنج کشتی از این مسیر عبور کردند، در حالی که پیش از آغاز جنگ بهطور متوسط حدود ۱۴۰ عبور در روز ثبت میشد.
همزمان ذخایر اضطراری نفت آمریکا نیز کاهش یافته است. رویترز پیشتر گزارش کرده بود ذخایر راهبردی نفت ایالات متحده در اوایل ژوئیه به پایینترین سطح از سال ۱۹۸۳ رسیده بود؛ دولت آمریکا در واکنش به اختلال عرضه ناشی از جنگ ایران، برنامه آزادسازی مجموعاً ۱۷۲ میلیون بشکه نفت را در دستور کار قرار داده است.
دولت ترامپ همچنین معافیت از «قانون جونز» را برای ۹۰ روز دیگر تمدید کرده است تا جابهجایی نفت و فرآوردههای انرژی میان بنادر آمریکا آسانتر شود. قانون جونز بهطور معمول حمل کالا میان بنادر آمریکا را به کشتیهای ساختهشده، متعلق به و با خدمه آمریکایی محدود میکند. معافیت تازه نسبت به دوره قبلی محدودتر است و برخی سفرها باید بهصورت موردی بررسی شوند.
مجموع این تحولات باعث شده بازار نفت همچنان تحت تأثیر یک «صرف ریسک ژئوپلیتیکی» قابل توجه قرار داشته باشد. تا زمانی که عبور نفتکشها از تنگه هرمز به سطح عادی بازنگردد و توافق روشن و پایداری درباره امنیت این آبراه حاصل نشود، احتمال نوسان شدید قیمت نفت و فرآوردههای سوختی بالا باقی خواهد ماند. این جمعبندی، استنباطی بر پایه وضعیت عرضه و تحولات گزارششده در بازار است.