افزایش شدید قیمت سوخت در آسیا در پی جنگ ایران و اختلال در مسیرهای نفتی خلیج فارس، به فرصتی تازه برای تولیدکنندگان کامیونهای برقی چین تبدیل شده است. صادرات کامیونهای سنگین برقی چین در چهار ماه پس از آغاز جنگ بیش از دو برابر شد و کشورهای جنوب و جنوبشرق آسیا نیمی از این محمولهها را جذب کردند.
صادرات کامیونهای برقی چین به بازارهای آسیایی با سرعت قابل توجهی افزایش یافته است؛ روندی که همزمان با رشد فروش داخلی این خودروها و افزایش هزینه استفاده از کامیونهای دیزلی شدت گرفته است. رویترز گزارش میدهد افزایش قیمت سوخت ناشی از جنگ ایران، حرکت بخشی از صنعت حملونقل منطقه به سوی برقیسازی را سرعت بخشیده است.
در چهار ماه پس از آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، صادرات کامیونهای سنگین برقی چین نسبت به مدت مشابه سال قبل بیش از دو برابر شد و به ۱۶ هزار و ۸۲۳ دستگاه رسید. نیمی از این صادرات راهی جنوب و جنوبشرق آسیا شد؛ صادرات به جنوب آسیا بیش از پنج برابر و ارسال به جنوبشرق آسیا نزدیک به سه برابر افزایش یافت.
کشورهای این دو منطقه برای تأمین نفت به خاورمیانه وابستگی زیادی دارند و بسته شدن تنگه هرمز از سوی ایران، افزایش قابل توجه قیمت گازوئیل را در برخی از آنها به دنبال داشته است. بر اساس دادههای مورد استناد رویترز، قیمت گازوئیل از آغاز جنگ در سریلانکا حدود ۴۸ درصد و در فیلیپین ۵۷ درصد افزایش یافته است. قیمت این سوخت در چین نیز حدود ۱۵ درصد بالا رفته است.
ژائوتینگ یوئه، معاون بازاریابی بینالمللی شرکت Sany، بزرگترین تولیدکننده کامیونهای سنگین برقی جهان، گفته است افزایش قیمت نفت عملاً «درهای بازارهای تازه» را به روی تولیدکنندگان چینی باز کرده است. Sany که پیشتر تمرکز بیشتری بر اروپا داشت، اکنون توجه خود را به جنوبشرق آسیا معطوف کرده و روی تولید مدلهای ارزانتر کار میکند.
به گفته این مدیر Sany، پیش از افزایش قیمت نفت، خریداران در برخی از این کشورها برای جبران اختلاف هزینه خرید کامیون برقی نسبت به مدل دیزلی حدود ۲۸ ماه زمان نیاز داشتند، اما اکنون این دوره به حدود ۱۸ ماه کاهش یافته است. این شرکت انتظار دارد رشد سریع صادرات دستکم تا یک سال دیگر، بهویژه در آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین ادامه پیدا کند.
بازار داخلی چین نیز در سالهای اخیر بهسرعت برقی شده است. سهم کامیونهای برقی که در سال ۲۰۲۱ تقریباً ناچیز بود، در سال گذشته به حدود ۳۰ درصد کل فروش کامیونها رسید. تنها در نیمه نخست سال جاری نیز حدود ۱۴۰ هزار کامیون برقی در چین فروخته شده است.
برقی شدن ناوگان حملونقل چین در عین حال پیامد مهمی برای بازار جهانی نفت دارد. مرکز پژوهش انرژی و هوای پاک، CREA، برآورد کرده است کامیونهای برقی فعال در چین در سال ۲۰۲۶ مصرف معادل ۱۴۱ میلیون بشکه نفت را حذف خواهند کرد؛ رقمی بیش از سه درصد مصرف نفت این کشور و تقریباً معادل کل واردات نفت چین از کویت.
با این حال، توسعه کامیونهای برقی همچنان با موانعی روبهرو است. قیمت خرید اولیه این خودروها معمولاً از مدلهای دیزلی بالاتر است و کمبود زیرساخت شارژ در بسیاری از کشورها مانع مهمی برای گسترش آنها محسوب میشود. برای نمونه، قیمت یک کامیون برقی در استرالیا حدود ۵۰۰ هزار دلار استرالیا، معادل ۳۵۰ هزار دلار آمریکا است؛ تقریباً دو برابر نمونه دیزلی. با این وجود، صرفهجویی در هزینه سوخت میتواند در طول زمان این اختلاف را جبران کند.
Sany برای کاهش مشکل زیرساخت نیز به مشتریان خود مجموعههایی شامل تولید، ذخیرهسازی و شارژ برق ارائه میدهد. کارشناسان معتقدند گسترش سریع خودروهای سواری برقی چینی در بازارهای مختلف نیز میتواند به توسعه شبکههای شارژ کمک کند و در نهایت استفاده از کامیونهای برقی را آسانتر سازد.
در مجموع، جنگ ایران و جهش قیمت سوخت نهتنها تقاضا برای کامیونهای برقی در داخل چین را افزایش داده، بلکه به شرکتهای چینی امکان داده است سریعتر وارد بازارهایی شوند که تا پیش از این، هزینه پایینتر گازوئیل انگیزه چندانی برای تغییر ناوگان حملونقل آنها ایجاد نمیکرد. تداوم این روند میتواند در بلندمدت مصرف گازوئیل و تقاضای نفت در بخش حملونقل آسیا را کاهش دهد.