عملیات جستوجو و نجات در نپال پس از وقفهای کوتاه به دلیل شرایط نامساعد جوی از سر گرفته شده است؛ فاجعهای که پس از فروپاشی یک یخچال طبیعی و جاری شدن سیلی عظیم از سنگ، گل، یخ و آوار، دستکم ۶۶۹ نفر را در نپال و هفت نفر دیگر را در تبت چین کشته است. نزدیک به ۳ هزار نفر همچنان مفقود هستند و دولت نپال برای شناسایی اجساد، نجات افراد گرفتار در تونلها، بازسازی زیرساختها و مقابله با پیامدهای این فاجعه به کمک تخصصی کشورهای خارجی نیاز دارد.
در پی وقوع یکی از مرگبارترین سیلابهای اخیر در منطقه هیمالیا، نیروهای امدادی نپال روز شنبه عملیات جستوجو برای یافتن مفقودشدگان را از سر گرفتند. بارندگی و مه شدید پیشتر عملیات را برای مدتی متوقف کرده بود، اما با بهبود نسبی شرایط آبوهوایی، بالگردها بار دیگر به مناطق آسیبدیده اعزام شدند و گروههای زمینی نیز عملیات جستوجو در میان گل، سنگ و آوار را ادامه دادند.
این فاجعه روز چهارشنبه و پس از آن آغاز شد که فروپاشی یک یخچال طبیعی احتمالاً موجب آزاد شدن حجم عظیمی از آب، یخ، سنگ و گل در مسیر رودخانههای کوهستانی شد. جریان ناگهانی و پرقدرت سیلاب ساختمانها، پلها، نیروگاهها و بخشهایی از شبکه حملونقل را تخریب کرد و مناطق مرزی نپال و تبت را تحت تأثیر قرار داد.
بر اساس آخرین آمار اعلامشده در گزارش رویترز، ۶۶۹ نفر در نپال و هفت نفر در تبت چین جان خود را از دست دادهاند. با این حال، ابعاد واقعی فاجعه هنوز مشخص نیست، زیرا حدود ۲ هزار و ۹۸۰ نفر همچنان مفقود اعلام شدهاند؛ از این میان حدود ۲ هزار و ۴۲۶ نفر در نپال و ۵۵۴ نفر در شهرستان جیرونگ در تبت مفقود هستند.
در میان مفقودشدگان، دستکم ۵۴۰ تبعه خارجی نیز حضور دارند. بسیاری از این افراد زائران هندو از هند هستند که در زمان وقوع حادثه در مناطق آسیبدیده حضور داشتند. وزارت خارجه هند نیز اعلام کرده است که ۲۷۵ شهروند هندی همچنان مفقود هستند.
یکی از مشکلات جدی نیروهای امدادی، وضعیت اجساد کشفشده است. مقامهای محلی اعلام کردهاند که برخی اجساد به دلیل گذشت چند روز از حادثه و قرار گرفتن در شرایط نامناسب، دچار تجزیه شده و شناسایی آنها دشوار یا حتی غیرممکن شده است. به همین دلیل قرار است از اجساد نمونه DNA گرفته شود تا امکان شناسایی قربانیان و تحویل آنها به خانوادهها فراهم شود.
مقامهای نپال همچنین اعلام کردهاند که برخی اجساد پس از انجام مراحل قانونی در مناطق مناسب دفن خواهند شد؛ تصمیمی که به گفته مسئولان، علاوه بر دشواری شناسایی قربانیان، با نگرانی درباره خطرات بهداشتی و احتمال شیوع بیماریها مرتبط است.
در پایتخت نپال، خانوادههای افراد مفقودشده مقابل مراکز پزشکی و بیمارستانها تجمع کردهاند و تلاش میکنند با مشاهده تصاویر اجساد، بستگان خود را شناسایی کنند. خانوادههای قربانیان خارجی نیز در کشورهای مختلف منتظر دریافت اطلاعات درباره سرنوشت عزیزان خود هستند.
در همین حال، خطر وقوع سیلابهای جدید نیز به طور کامل برطرف نشده است. در پی وقوع سیلاب، در نزدیکی مرز نپال و چین دریاچهای شکل گرفته بود که سرریز شدن آن میتوانست حجم بیشتری از آب را وارد رودخانههای منطقه کند. مقامهای چینی اعلام کردهاند که خطر این دریاچه تا حدودی کاهش یافته و تصاویر ماهوارهای نشان میدهد سطح آب به تدریج در حال پایین آمدن است، اما مقامهای نپال هشدار دادهاند که خطر سیلاب تا زمان تخلیه کامل منابع آب همچنان وجود دارد.
ابعاد خسارت اقتصادی این حادثه نیز بسیار گسترده است. سوآرنیم واگل، وزیر دارایی نپال، برآورد اولیه دولت را برای هزینه بازسازی بین ۴ تا ۵ میلیارد دلار اعلام کرده است. با این حال، او تأکید کرده که این رقم تنها یک برآورد اولیه است و ارزیابی کامل خسارتهای جانی، زیرساختی و اقتصادی هنوز ادامه دارد.
نپال علاوه بر کمکهای امدادی، اکنون به تجهیزات و تخصص خارجی برای انجام عملیات پیچیده نیاز دارد. وزیر خارجه این کشور اعلام کرده است که کمکهای تخصصی برای نجات افرادی که ممکن است در تونلها گرفتار شده باشند، بازسازی پلها و مسیرهای ارتباطی تخریبشده، برقراری ارتباطات، شناسایی اجساد، انجام آزمایشهای DNA و نگهداری طولانیتر اجساد مورد نیاز است.
هند و چین از نخستین کشورهایی هستند که برای کمک تخصصی وارد عمل شدهاند. یک تیم متخصص هندی در زمینه نجات از تونلها روز شنبه وارد نپال شد. چین نیز پنج متخصص تونل را اعزام کرده و قرار است چهار متخصص دیگر نیز به آنها ملحق شوند.
هند همچنین سه محموله هوایی شامل حدود ۶۰ تن کمکهای امدادی از جمله پتو، دارو و مواد غذایی به نپال ارسال کرده و پیشنهاد اعزام نیروهای واکنش به حوادث، تیمهای فنی و پلهای پیشساخته برای بازگرداندن ارتباط زمینی مناطق آسیبدیده را داده است.
در سمت دیگر مرز، عملیات جستوجو در منطقه جیرونگ تبت نیز ادامه دارد. نیروهای امدادی برای رسیدن به مناطق آسیبدیده مجبور شدهاند از طناب برای عبور از جنگلها و صخرهها استفاده کنند، زیرا بخشهایی از جادهها در جریان سیل کاملاً از بین رفتهاند. گزارشهای منتشرشده از منطقه نشان میدهد دهها امدادگر در میان تودههای سنگ و گل به دنبال نشانهای از افراد زنده یا بقایای قربانیان هستند.
یکی از بازماندگان این حادثه، ساراسواتی گاله، ۴۳ ساله، گفت خانهاش در سیلاب نابود شده است. او شرح داده که هنگام رسیدن آب تلاش کرده خود را به ارتفاعات برساند و شدت حرکت زمین و آب را به اندازهای توصیف کرده که گویی زلزله رخ داده است.
اکنون در کنار ادامه عملیات جستوجو برای نزدیک به سه هزار مفقودی، یکی از بزرگترین چالشهای نپال آغاز روند بازسازی است؛ روندی که علاوه بر میلیاردها دلار هزینه، نیازمند بازسازی جادهها، پلها، نیروگاهها و شبکههای ارتباطی و همچنین رسیدگی به هزاران خانوادهای خواهد بود که در این فاجعه خانه و منبع درآمد خود را از دست دادهاند.
