وزارت خزانهداری آمریکا روز جمعه ۴ سپتامبر، بانک سرمایهگذاری Golden Global Yatırım Bankası و دو شرکت زیرمجموعه آن در ترکیه را به اتهام تسهیل معاملات مالی مرتبط با ایران و نیروی قدس سپاه پاسداران تحریم کرد. واشنگتن مدعی است این بانک در انتقال درآمدهای نفتی ایران و فراهم کردن دسترسی مؤسسات مالی ایرانی به شبکه بانکی بینالمللی نقش داشته است. این اقدام نخستین مورد تحریم یک بانک در یکی از کشورهای عضو ناتو در چارچوب کارزار جدید فشار اقتصادی آمریکا علیه ایران عنوان شده است.
وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد بانک مستقر در استانبول به همراه دو شرکت Golden Global Varlık Kiralama و Golden Global Portföy Yönetimi در فهرست تحریمهای دفتر کنترل داراییهای خارجی آمریکا قرار گرفتهاند. بر اساس این تصمیم، داراییها و منافع مالی این نهادها که در اختیار اشخاص آمریکایی یا در قلمرو آمریکا قرار داشته باشند، مسدود میشوند.
به گفته خزانهداری آمریکا، این بانک در شبکهای قرار داشته که به انتقال درآمدهای نفتی ایران از چین به ترکیه کمک میکرد. واشنگتن مدعی است بخشی از این منابع پس از انتقال به ترکیه، از طریق شبکههای مالی و صرافیها به پول نقد و طلا تبدیل میشده است.
مقامهای آمریکایی همچنین مدعی شدهاند Golden Global Bank خدمات بانکی کارگزاری در اختیار برخی مؤسسات مالی ایرانی قرار داده و از این طریق امکان انجام تراکنشهایی مرتبط با حسابهای تحت کنترل نیروی قدس سپاه و شبکههای وابسته به آن فراهم شده است. این موارد، ادعاهای دولت آمریکا در توضیح مبنای تحریمهاست و به معنای اثبات قضایی این اتهامات نیست.
تحریم جدید در قالب طرحی که دولت آمریکا آن را Operation Economic Outcast نامیده، انجام شده است؛ کارزاری که هدف آن شناسایی و مسدود کردن مسیرهای مالی مورد استفاده ایران برای فروش نفت، انتقال پول و دور زدن تحریمها اعلام شده است. واشنگتن در هفتههای اخیر فشار بر بانکها و مؤسسات مالی خارجی مرتبط با ایران را افزایش داده است.
رویترز گزارش داده است که اقدام علیه Golden Global از نظر سیاسی اهمیت ویژهای دارد، زیرا این نخستین بار در کارزار فعلی فشار اقتصادی آمریکا است که یک بانک در یکی از کشورهای عضو ناتو هدف تحریم قرار میگیرد. تحلیلگران معتقدند پیام اصلی این اقدام، هشدار به سایر مؤسسات مالی منطقه درباره خطر همکاری با شبکههای مالی مرتبط با ایران است.
وزارت خزانهداری آمریکا همچنین اعلام کرده است که تحریمشدن این بانک میتواند دسترسی آن به سیستم مالی مبتنی بر دلار آمریکا را قطع کند. علاوه بر این، مؤسسات مالی خارجی که به انجام برخی معاملات قابلتوجه با نهادهای تحریمشده ادامه دهند نیز ممکن است با خطر تحریمهای ثانویه آمریکا مواجه شوند.
با این حال، Golden Global Yatırım Bankası اتهامات مطرحشده از سوی آمریکا را رد کرده است. این بانک اعلام کرده که مقررات بانکی و الزامات مربوط به تطبیق و مبارزه با پولشویی را رعایت کرده و اشخاص و نهادهایی که در تصمیم تحریمی آمریکا نام آنها آمده، مشتری بانک نبودهاند. بانک همچنین اعلام کرده است که برای پیگیری حقوقی این اتهامات اقدام خواهد کرد.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، Golden Global یکی از بانکهای کوچکتر ترکیه محسوب میشود و مجموع داراییهای آن در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۵ میلیارد لیر، معادل حدود ۵۱۷ میلیون دلار، گزارش شده است. با این حال، اهمیت تحریم از منظر تحلیلگران بیشتر به پیامدهای احتمالی آن برای شبکه بانکی و شرکتهای دیگری بازمیگردد که با ایران همکاری مالی دارند.
این اقدام همچنین بخشی از روند تشدید فشار اقتصادی آمریکا علیه تهران است. مقامهای آمریکایی در روزهای اخیر از گسترش تحریمهای مالی و تلاش برای محدود کردن مسیرهای دسترسی ایران به ارز خارجی و شبکه بانکی بینالمللی خبر دادهاند.
تحریم بانک ترکیهای در شرایطی صورت گرفته که واشنگتن همزمان فشار بیشتری بر شبکه صادرات نفت ایران وارد کرده است. گزارشهای اخیر رویترز از کاهش شدید صادرات نفت ایران و دشوارتر شدن دسترسی تهران به منابع ارزی حکایت دارد؛ موضوعی که اهمیت مسیرهای مالی جایگزین برای ایران را افزایش داده است.
از سوی دیگر، تهران پیشتر تأکید کرده است که با وجود تحریمها و فشارهای اقتصادی آمریکا، منابع ارزی و ابزارهای لازم برای مدیریت بازار داخلی را در اختیار دارد. مقامهای ایرانی همچنین تأکید کردهاند که اقتصاد کشور با وجود فشارهای خارجی فرو نپاشیده است.
تحریم Golden Global میتواند روابط مالی و اقتصادی میان ترکیه و ایران را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ بهویژه اگر واشنگتن دامنه اقدامات خود علیه مؤسسات مالی کشورهای ثالث را افزایش دهد. این موضوع میتواند بانکها و شرکتهای منطقهای را به بازنگری در همکاریهای مالی خود با طرفهای ایرانی وادار کند.