آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان در آستانه نشست هفته آینده شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، تلاشهای دیپلماتیک خود برای تصویب قطعنامهای درباره ایران و گزارش پرونده هستهای تهران به شورای امنیت سازمان ملل را افزایش دادهاند. این اقدام در صورت تصویب، میتواند یکی از مهمترین تشدیدهای دیپلماتیک علیه جمهوری اسلامی در دو دهه گذشته باشد.
بر اساس گزارش دیپلماتها و متن پیشنویسی که در اختیار رویترز قرار گرفته، چهار کشور آمریکا، بریتانیا، فرانسه و آلمان قصد دارند شورای حکام آژانس را برای تصویب قطعنامهای درباره عدم پایبندی ایران به تعهدات هستهای خود متقاعد کنند. این قطعنامه قرار است در نشست هفته آینده شورای حکام در وین بررسی شود.
پیشنویس این قطعنامه هنوز بهطور رسمی به شورای حکام ارائه نشده و مذاکرات درباره متن و عبارتبندی آن ادامه دارد. بنابراین، مفاد نهایی آن ممکن است تا زمان ارائه رسمی تغییر کند. در صورت ارائه، رأیگیری درباره این قطعنامه در نشست آینده شورای حکام انجام خواهد شد.
این تلاش تازه در ادامه اختلافات طولانیمدت میان ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی بر سر نحوه همکاری تهران با بازرسان و دسترسی آژانس به برخی تأسیسات هستهای صورت میگیرد.
آژانس میگوید پس از حملات به تأسیسات هستهای ایران، بازرسان این نهاد نتوانستهاند به برخی سایتهای آسیبدیده بازگردند و درباره وضعیت بخشی از ذخایر اورانیوم غنیشده ایران اطلاعات و امکان راستیآزمایی کافی در اختیار ندارند.
یکی از نگرانیهای اصلی آژانس، سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران است. بر اساس برآورد آژانس، ایران پیش از حملات حدود ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشت؛ سطحی که از نظر فنی فاصله نسبتاً کمی با غنای مورد استفاده برای ساخت سلاح هستهای دارد.
تهران همواره تأکید کرده است که برنامه هستهای آن اهداف صلحآمیز دارد و جمهوری اسلامی به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست. در مقابل، کشورهای غربی میگویند نبود امکان راستیآزمایی کامل درباره مواد هستهای ایران، نگرانیهای مربوط به برنامه هستهای تهران را افزایش داده است.
پیشنویس جدید از ایران میخواهد تعهدات خود در چارچوب توافقنامه پادمانهای آژانس را اجرا کند و اقداماتی را انجام دهد که امکان ارائه تضمین درباره صحت و کامل بودن اعلامیههای هستهای تهران را برای مدیرکل آژانس فراهم کند.
اقدام احتمالی شورای حکام در شرایطی مطرح میشود که موضوع پرونده هستهای ایران بار دیگر در مرکز توجه شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفته است. فرانسه که ریاست دورهای شورای امنیت را در ماه سپتامبر بر عهده دارد، پیشتر اعلام کرده بود مسئله هستهای ایران و تعهدات تهران در قبال سازمان ملل از موضوعات اصلی دستور کار شورا خواهد بود.
با این حال، ارجاع پرونده به شورای امنیت لزوماً به معنای تصویب فوری تحریمهای جدید یا اقدامات تنبیهی علیه ایران نیست. روسیه و چین، دو عضو دائم شورای امنیت و از متحدان تهران، دارای حق وتو هستند و احتمال مخالفت آنها با اقدامات تنبیهی میتواند مانع از تصویب تصمیمات الزامآور شود.
این تحول در حالی رخ میدهد که تلاشهای دیپلماتیک برای یافتن راهی جهت حل اختلافات هستهای ایران همچنان ادامه دارد. با این حال، افزایش فشار کشورهای غربی در آستانه نشست شورای حکام نشان میدهد اختلاف بر سر دسترسی بازرسان آژانس و وضعیت مواد هستهای ایران همچنان یکی از مهمترین نقاط تنش میان تهران و غرب است.
