کیوان خسروانی، معمار، طراح داخلی و طراح لباس ایرانی که بخش مهمی از فعالیت حرفهای خود را به پیوند میان هنر مدرن و میراث فرهنگی ایران اختصاص داده بود، روز پنجشنبه ۱۲ شهریور ۱۴۰۵ در فرانسه درگذشت. او از چهرههای اثرگذار در شکلگیری نگاه مدرن به طراحی در ایران بود و بهویژه به دلیل طراحی لباسهای شهبانو فرح پهلوی و تلاش برای وارد کردن هنرهای سنتی ایران به طراحی معاصر شناخته میشد.
خسروانی در سال ۱۳۱۷ در تهران متولد شد و تحصیلات معماری خود را در دانشگاه تهران دنبال کرد. او سپس برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و دورهای تخصصی در زمینه حفاظت و مرمت بناهای تاریخی را نیز در رم گذراند.
نام او از میانه دهه ۱۳۴۰ خورشیدی در محافل هنری و فرهنگی ایران بیشتر مطرح شد. خسروانی در پروژههای مرتبط با جشن هنر شیراز حضور داشت و در زمینه طراحی نور نیز فعالیت کرد؛ از جمله در پروژههایی مرتبط با تخت جمشید و حافظیه.
اما فعالیتهای خسروانی تنها به معماری محدود نماند. او از چهرههایی بود که تلاش کردند عناصر بصری و مواد سنتی ایران را وارد زبان مدرن طراحی کنند و در این مسیر به مطالعه و استفاده از پارچهها، بافتها و هنرهای دستی مناطق مختلف ایران پرداخت.
در حوزه مد، نام خسروانی بیش از همه با طراحی لباسهای رسمی و غیررسمی فرح پهلوی گره خورده است. او حدود ۱۳ سال در طراحی لباسهای شهبانو فعالیت داشت و در آثارش از هنرهایی مانند زریدوزی، قلمکار، باتیک و سوزندوزیهای ایرانی استفاده میکرد.
یکی از ویژگیهای مهم کار او این بود که صنایعدستی ایرانی را صرفاً به عنوان عناصر تزئینی سنتی نمیدید، بلکه تلاش میکرد آنها را در قالبی تازه و متناسب با طراحی مدرن ارائه کند. همین رویکرد باعث شد نام او در تاریخ معاصر مد و طراحی ایران جایگاه ویژهای پیدا کند.
خسروانی همچنین در شکلگیری فرهنگ بوتیکهای مدرن در ایران نقش داشت و از بنیانگذاران بوتیکهایی مانند «نامبر وان» و «الگانت ۲۷» بود؛ فضاهایی که در دوره خود بخشی از جریان تازه مد و سبک زندگی شهری در تهران محسوب میشدند.
در معماری نیز از آثار و پروژههای شاخص او میتوان به مهمانسرای نائین و طراحی شبستان ایرانی مسجد جامع پاریس اشاره کرد. فعالیتهای او در این حوزه نیز مانند طراحی لباس، بر ایجاد ارتباط میان زبان مدرن و عناصر هویتی و تاریخی ایران متمرکز بود.
خسروانی در سالهای زندگی در فرانسه نیز ارتباط خود را با فرهنگ و هنر ایران حفظ کرد و به پژوهش درباره میراث فرهنگی و صنایعدستی ایران ادامه داد. آثار و فعالیتهای او بخشی از تلاشی گستردهتر برای معرفی قابلیتهای هنر ایرانی در قالبهای معاصر بود.
درگذشت او بار دیگر توجهها را به نسلی از هنرمندان و طراحان ایرانی جلب کرده است که در دهههای میانی قرن گذشته تلاش کردند میان سنت و مدرنیته پیوند برقرار کنند؛ نسلی که تأثیر آن در معماری، مد، طراحی داخلی و هنرهای کاربردی ایران همچنان قابل مشاهده است.
