در تازهترین دور از رویارویی مستقیم میان آمریکا و ایران، نیروهای آمریکایی اعلام کردند سه نفتکش ایرانی را در آبهای منطقه هدف قرار دادهاند؛ اقدامی که واشنگتن آن را واکنش به حملات موشکی سپاه پاسداران به دو شناور نیروی دریایی آمریکا عنوان کرده است. همزمان، سپاه پاسداران از حمله به چند شناور و نفتکش در منطقه خبر داده است؛ ادعایی که تاکنون بهطور مستقل تأیید نشده است. این درگیری تازه نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در خلیج فارس، دریای عمان و تنگه هرمز را افزایش داده است.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، اعلام کرد نیروهای این کشور روز شنبه سه نفتکش حامل نفت خام ایران را هدف قرار دادهاند. به گفته ارتش آمریکا، دو نفتکش بهطور دائمی از کار افتاده و یک نفتکش دیگر که خالی بوده، در خلیج عمان منهدم شده است.
یکی از این نفتکشها در نزدیکی جزیره خارک هدف قرار گرفته است؛ منطقهای که مهمترین پایانه صادرات نفت ایران در آن قرار دارد. نفتکش دیگری در نزدیکی جاسک و سومین شناور در خلیج عمان هدف قرار گرفته است.
سنتکام اعلام کرده این حملات پس از آن انجام شد که سپاه پاسداران با موشکهای بالستیک به سمت دو شناور نیروی دریایی آمریکا در آبهای منطقه شلیک کرد. بر اساس بیانیه ارتش آمریکا، یک ناو هواپیمابر و یک ناوشکن آمریکایی توانستند از حملات عبور کنند و هیچ نیروی آمریکایی زخمی نشده است.
فرمانده سنتکام، دریاسالار برد کوپر، در واکنش به این حملات گفت پیام آمریکا به سپاه روشن است و واشنگتن در صورت حمله به نیروهای خود، هزینه اقتصادی بیشتری به ایران تحمیل خواهد کرد. او همچنین هشدار داد آمریکا در صورت لزوم میتواند به هدف قرار دادن ناوگان نفتی ایران ادامه دهد.
ارتش آمریکا مدعی است سه نفتکش هدف قرار گرفته بخشی از یک شبکه مالی موسوم به «شبکه سایه» بودهاند که از فروش و انتقال نفت برای تأمین مالی سپاه پاسداران و گروههای مسلح همپیمان ایران استفاده میکرده است. این موضوع، ادعای دولت آمریکاست و جزئیات مستقل درباره این ارتباطها منتشر نشده است.
رسانههای ایرانی نیز از حمله آمریکا به یک نفتکش در نزدیکی خارک خبر دادهاند. بر اساس گزارش رسانههای نزدیک به سپاه، نفتکش مورد اصابت قرار گرفته و خدمه آن تخلیه شدهاند؛ گزارشها همچنین از نبود تلفات جانی در این حادثه حکایت دارند.
در ادامه، رسانههای دولتی ایران گزارش دادند که سپاه پاسداران در واکنش به حملات آمریکا، سه نفتکش و چند شناور مرتبط با آمریکا را هدف قرار داده است. با این حال، این ادعا در زمان انتشار این گزارش بهصورت مستقل تأیید نشده است.
این درگیری در شرایطی رخ داده که تنش میان تهران و واشنگتن طی روزهای گذشته بار دیگر شدت گرفته است. رویاروییهای اخیر پس از یک دوره کاهش نسبی درگیریها، بار دیگر خطر گسترش جنگ به مسیرهای کشتیرانی و تأسیسات نفتی منطقه را افزایش داده است.
جزیره خارک در این میان اهمیت ویژهای دارد. بخش عمده صادرات نفت خام ایران پیش از آغاز جنگ از طریق این جزیره انجام میشد و به همین دلیل هرگونه حمله یا اختلال در اطراف آن میتواند مستقیماً بر توان صادراتی ایران و بازار جهانی نفت اثر بگذارد.
افزایش تنشها همچنین بازار جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار داده است. قیمت نفت برنت روز جمعه به ۹۶.۲۸ دلار در هر بشکه رسید که بالاترین سطح آن از اواخر ژوئیه محسوب میشود. نگرانی از اختلال در عرضه نفت و افزایش خطر برای کشتیهای تجاری از عوامل اصلی رشد قیمتها عنوان شده است.
تازهترین رویارویی آمریکا و ایران در حالی اتفاق افتاده که مسیر مذاکرات میان دو کشور نیز با مشکلات جدی روبهروست. ادامه حملات متقابل میتواند فضای دیپلماتیک را محدودتر کرده و خطر درگیری مستقیمتر میان دو طرف را افزایش دهد.
در حال حاضر، وضعیت تنگه هرمز و امنیت نفتکشها مهمترین نگرانی بازارهای جهانی است. هرگونه گسترش درگیری به این مسیر دریایی میتواند علاوه بر ایران و آمریکا، کشورهای عربی منطقه و بازار انرژی جهان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
