رجب طیب اردوغان، رئیسجمهوری ترکیه، اعلام کرد آنکارا تلاشهای دیپلماتیک خود را برای پایان دادن به تنش میان ایران و آمریکا و کاهش بحرانهای منطقه ادامه خواهد داد. این اظهارات در حالی مطرح شده که درگیریهای تهران و واشنگتن بار دیگر شدت گرفته و حملات متقابل در منطقه نگرانیها درباره گسترش دامنه جنگ را افزایش داده است.
اردوغان این موضع را روز جمعه، چهارم سپتامبر، در گفتوگوی تلفنی با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، مطرح کرد. بر اساس اعلام اداره ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه، دو طرف درباره روابط دوجانبه و همچنین تحولات منطقهای و بینالمللی گفتوگو کردند.
رئیسجمهوری ترکیه در این تماس تأکید کرد که آنکارا برای پایان دادن به تنش میان ایران و آمریکا و دیگر بحرانهای مشابه در منطقه تلاش میکند و ابتکارهای دیپلماتیک خود را با رویکردی صلحمحور ادامه خواهد داد.
اردوغان همچنین گفت ترکیه حمله به کشورهای منطقه را نمیپذیرد. این موضع در شرایطی مطرح شده که در روزهای اخیر سطح درگیری میان ایران و آمریکا افزایش یافته و حملات متقابل در آبهای منطقه، از جمله در نزدیکی مسیرهای مهم کشتیرانی، نگرانیها درباره سرایت بیشتر بحران را افزایش داده است.
در تازهترین تحول نظامی، ارتش آمریکا اعلام کرده است سه نفتکش ایرانی را هدف قرار داده است؛ اقدامی که واشنگتن آن را واکنش به حملات موشکی ایران علیه دو ناو آمریکایی عنوان کرده است. ایران نیز از حمله به چند کشتی مرتبط با آمریکا خبر داده، هرچند جزئیات این ادعاها بهطور مستقل تأیید نشده است.
تشدید درگیریها در منطقه اهمیت تلاشهای دیپلماتیک ترکیه را برای مخاطبان این کشور نیز افزایش داده است. ترکیه از یک سو روابط نزدیکی با ایران دارد و از سوی دیگر عضو ناتو و دارای روابط راهبردی با آمریکا و کشورهای غربی است؛ موقعیتی که به آنکارا امکان میدهد در تلاشهای میانجیگرانه نقش فعالی ایفا کند.
ترکیه پیش از این نیز بر ضرورت حل اختلافات منطقه از مسیر گفتوگو تأکید کرده و مقامهای این کشور بارها نسبت به گسترش جنگ و پیامدهای آن برای امنیت منطقه هشدار دادهاند. اداره ارتباطات ریاستجمهوری ترکیه نیز بر ادامه تلاشهای آنکارا برای کاهش تنشها و حل اختلافات از مسیرهای مسالمتآمیز تأکید کرده است.
از سوی دیگر، همکاری ترکیه و امارات نیز در گفتوگوی اردوغان و محمد بن زاید مورد توجه قرار گرفت. رئیسجمهوری ترکیه اعلام کرد همکاری میان دو کشور، بهویژه در حوزههای صنایع دفاعی و اقتصادی، ادامه خواهد یافت و روابط دوجانبه بیش از گذشته توسعه پیدا خواهد کرد.
اهمیت موضع ترکیه در شرایط کنونی تنها به روابط تهران و واشنگتن محدود نمیشود. ادامه درگیریها میتواند بر امنیت کشتیرانی، بازار انرژی و ثبات اقتصادی کشورهای منطقه تأثیر بگذارد؛ بهویژه آنکه تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و تحولات اخیر در این منطقه بر بازار نفت نیز فشار وارد کرده است.
اکنون در شرایطی که سطح تنش میان ایران و آمریکا افزایش یافته، نگاهها به تلاشهای دیپلماتیک کشورهای منطقه برای جلوگیری از گسترش درگیری دوخته شده است. ترکیه میگوید این مسیر را ادامه خواهد داد و همچنان بر گفتوگو، کاهش تنش و جلوگیری از حمله به کشورهای منطقه تأکید دارد.