آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده است که عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ تحت تأثیر جنگ و اختلال در مسیرهای صادراتی خلیج فارس، روزانه ۵.۷ میلیون بشکه کاهش خواهد یافت؛ همزمان تولید نفت عربستان سعودی به پایینترین سطح بیش از سه دهه اخیر رسیده و بازار جهانی با کمبود شدید فرآوردههای نفتی، بهویژه گازوئیل، روبهرو شده است.
آژانس بینالمللی انرژی در تازهترین گزارش ماهانه خود اعلام کرد اختلال گسترده در جریان نفت خلیج فارس باعث شده پیشبینی کاهش عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ به ۵.۷ میلیون بشکه در روز برسد. این میزان معادل حدود ۶ درصد از عرضه جهانی است و نسبت به برآورد قبلی آژانس افزایش قابل توجهی دارد. بر اساس گزارش IEA، تولید جهانی نفت در ماه اوت با کاهش ۱.۶ میلیون بشکهای نسبت به ماه قبل به ۱۰۰.۱ میلیون بشکه در روز رسید و بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز از تولید نفت خلیج فارس همچنان متوقف مانده بود.
آژانس میگوید ادامه درگیریها در خاورمیانه و اختلال در تردد نفتکشها از مسیرهای راهبردی، بازگشت عرضه نفت خلیج فارس به شرایط عادی را تا سال ۲۰۲۷ به تأخیر انداخته است. بر اساس برآورد جدید، عرضه جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ بهطور متوسط ۱۰۰.۷ میلیون بشکه در روز خواهد بود و در سال ۲۰۲۷، در صورت بهبود شرایط، میتواند حدود ۸ میلیون بشکه در روز افزایش پیدا کند.
عربستان سعودی یکی از بزرگترین آسیبدیدگان این بحران است. دادههای IEA نشان میدهد عرضه نفت خام عربستان در ماه اوت به حدود ۶ میلیون بشکه در روز کاهش یافته که پایینترین سطح این کشور در بیش از ۳۰ سال گذشته محسوب میشود. تولید عربستان در جدول آژانس برای اوت حدود ۵.۹۷ میلیون بشکه در روز ثبت شده است؛ رقمی که نسبت به ماه ژوئیه حدود ۲.۳ میلیون بشکه در روز کمتر است.
اختلال در مسیرهای دریایی و حملات به زیرساختهای انرژی و نفتکشها از عوامل اصلی کاهش عرضه عنوان شدهاند. تردد نفتکشها در تنگه هرمز بهشدت کاهش یافته و حملات در منطقه بابالمندب و دریای سرخ نیز مسیرهای جایگزین انتقال نفت را با خطر مواجه کرده است. در نتیجه، کشورهای منطقه برای حفظ بخشی از صادرات خود بیش از گذشته به مسیرهای زمینی و بنادر خارج از تنگه هرمز متکی شدهاند.
بحران تنها بازار نفت خام را تحت تأثیر قرار نداده است. IEA اعلام کرده ذخایر مشاهدهشده نفت جهان در ماه اوت ۹۵ میلیون بشکه کاهش یافته و مجموع کاهش ذخایر از آغاز جنگ به ۵۰۷ میلیون بشکه رسیده است. همزمان، پالایشگاههای جهان با محدودیت عرضه روبهرو هستند و بازار فرآوردههایی مانند گازوئیل، سوخت جت و گاز مایع نفتی تحت فشار شدید قرار گرفته است.
قیمت نفت نیز در واکنش به این شرایط افزایش یافته است. آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده قیمت نفت برنت در ۹ سپتامبر به ۱۱۳.۴۸ دلار در هر بشکه رسید و در زمان انتشار گزارش، معاملات برنت در محدوده ۱۰۵ دلار قرار داشت. رویترز نیز گزارش داده برنت در پایان هفته با وجود کاهش روزانه، همچنان بالای ۱۰۰ دلار باقی ماند و در مسیر ثبت رشد هفتگی بیش از ۸ درصد قرار گرفت.
در کنار کاهش عرضه، تقاضای جهانی نفت نیز تحت تأثیر افزایش قیمت سوخت و اختلال اقتصادی کاهش یافته است. IEA پیشبینی میکند تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کند؛ رقمی که ۹۴۰ هزار بشکه بیشتر از برآورد ماه گذشته است. با این حال، آژانس انتظار دارد تقاضا در سال ۲۰۲۷ حدود ۲.۶ میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
آژانس بینالمللی انرژی هشدار داده است که با کاهش ذخایر جهانی و تحت فشار قرار گرفتن ظرفیت پالایش، ادامه بحران خاورمیانه و جنگ روسیه و اوکراین میتواند بازار انرژی را بیش از پیش متشنج کند. از نگاه IEA، بازگشت جریان عادی نفت از خلیج فارس و کاهش تنشهای ژئوپلیتیکی برای جلوگیری از تشدید کمبود عرضه و فشار بیشتر بر قیمت سوخت ضروری است.
