مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران، برای شرکت در هجدهمین نشست بریکس وارد دهلینو شد؛ نشستی که امسال تحت تأثیر جنگ ایران، بحران امنیت انرژی و اختلال در مسیرهای تجارت جهانی برگزار میشود و اعضای این گروه در نخستین روز آن خواستار خویشتنداری و حفظ جریان تجارت و انرژی در منطقه شدند.
مسعود پزشکیان روز جمعه ۱۱ سپتامبر وارد دهلینو شد تا در هجدهمین نشست سران بریکس شرکت کند. این سفر نخستین حضور رئیسجمهوری ایران در هند در مقام ریاستجمهوری و نخستین سفر او به این کشور در هشت سال گذشته است. نشست بریکس از روز شنبه در دهلینو آغاز شد و رهبران ۱۱ کشور عضو در شرایطی گرد هم آمدهاند که جنگ در خاورمیانه و اوکراین، تجارت جهانی، زنجیرههای تأمین و بازارهای انرژی را تحت فشار قرار داده است.
پزشکیان در حاشیه این نشست با نارندرا مودی، نخستوزیر هند، دیدار کرد و دو طرف درباره روابط دوجانبه، امنیت انرژی، تجارت و تحولات منطقه گفتوگو کردند. امنیت کشتیرانی و حفظ جریان تجارت از مسیرهای مهم دریایی نیز از موضوعات مورد توجه هند در رایزنی با ایران بوده است؛ موضوعی که با توجه به بحران تنگه هرمز اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل یکی از مهمترین موضوعات ژئوپلیتیکی حاضر در نشست امسال بریکس است. اختلال در مسیرهای دریایی خلیج فارس و دریای سرخ، علاوه بر افزایش نگرانی درباره امنیت انرژی، فشار مضاعفی بر تجارت جهانی و زنجیرههای تأمین وارد کرده است. کشورهای عضو بریکس تلاش دارند در چنین شرایطی موضع مشترکی درباره کاهش تنش و حفظ جریان تجارت جهانی پیدا کنند.
اعضای بریکس در نخستین روز نشست بیانیه مشترکی صادر کردند که در آن نسبت به تشدید تنشها در خاورمیانه ابراز نگرانی شده و از همه طرفها خواسته شده است حداکثر خویشتنداری را در پیش بگیرند. این بیانیه همچنین بر ضرورت حفظ جریان تجارت جهانی، زنجیرههای تأمین و امنیت انرژی تأکید دارد و حمله عمدی به زیرساختهای غیرنظامی و تأسیسات هستهای تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی را محکوم میکند.
ایران و امارات متحده عربی نیز در همین چارچوب به بیانیه مشترک بریکس پیوستند؛ اقدامی که از سوی رویترز بهعنوان نشانهای از پیشرفت دیپلماتیک میان دو کشوری ارزیابی شده که در جریان جنگ منطقهای در مواضع متفاوتی قرار داشتهاند. پزشکیان همچنین در حاشیه نشست با ولیعهد ابوظبی دیدار کرد و دو طرف درباره کاهش تنش، ثبات منطقه و تلاش برای پیشبرد صلح و توسعه گفتوگو کردند.
بریکس در سالهای اخیر با اضافه شدن اعضای جدید، به گروهی ۱۱ عضوی تبدیل شده که بخش بزرگی از جمعیت و اقتصاد جهان را نمایندگی میکند. ایران نیز از زمان عضویت رسمی خود در این گروه تلاش کرده از ظرفیت بریکس برای گسترش روابط اقتصادی، کاهش وابستگی به نظامهای مالی غربی و مقابله با تحریمهای یکجانبه استفاده کند. در نشست امسال نیز توسعه سازوکارهای پرداخت غیردلاری، همکاری در حوزه هوش مصنوعی، تجارت و مخالفت با تحریمهای یکجانبه از موضوعات مهم دستور کار است.
حضور پزشکیان در دهلینو در نهایت میتواند فرصتی برای ایران باشد تا در کنار رایزنی درباره جنگ و امنیت منطقه، روابط اقتصادی خود با اعضای بریکس را تقویت کند. با توجه به نقش هند، چین و روسیه در اقتصاد جهانی و روابط آنها با ایران، مواضع این کشورها درباره امنیت انرژی، مسیرهای کشتیرانی و آینده مناسبات اقتصادی بینالمللی از مهمترین نتایج مورد انتظار نشست امسال خواهد بود.