ایران و عمان بر سر سازوکاری برای مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز به توافق رسیدهاند، اما این تفاهم به معنای بازگشایی فوری این آبراه راهبردی نیست. بر اساس اظهارات یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران، اجرای این سازوکار به برآورده شدن شروط تهران، بهویژه از سوی آمریکا، وابسته خواهد بود.
یک منبع آگاه نزدیک به تیم مذاکرهکننده ایران به خبرگزاری تسنیم گفته است که تهران و مسقط پس از مذاکرات فنی و دیپلماتیک به یک تفاهم نهایی درباره نحوه عبور کشتیها از تنگه هرمز رسیدهاند. این تفاهم که مذاکرات آن از اواخر ماه اوت نهایی شده، قرار است در نشست آینده وزیران خارجه ایران، عمان و دیگر کشورهای منطقه ارائه شود.
بر اساس این سازوکار، مسیر جدیدی برای ورود و خروج کشتیها از خلیج فارس تعیین شده است. مسیر ورودی بهطور کامل از آبهای سرزمینی ایران عبور خواهد کرد و بخشی از مسیر خروجی نیز در محدوده آبهای ایران قرار خواهد داشت. طبق این طرح، مسیر جنوبی که پیشتر آمریکا خواستار بازگشایی آن بود، بسته خواهد ماند.
با این حال، این توافق به خودی خود به معنای آغاز دوباره تردد عادی کشتیها نیست. منبع نزدیک به مذاکرات تأکید کرده است که تنگه هرمز همچنان بسته خواهد ماند و اجرای سازوکار جدید به تحقق شروطی بستگی دارد که تهران برای بازگشایی مسیر دریایی تعیین کرده است.
مقامهای ایرانی پیشتر نیز اعلام کرده بودند که توافق با عمان تنها چارچوبی برای تعیین مسیر امن کشتیرانی است و نمیتواند بهتنهایی باعث بازگشایی تنگه شود. کاظم غریبآبادی، معاون وزیر خارجه ایران، در اواخر اوت گفته بود که اجرای تفاهم با عمان به انجام تعهدات طرف مقابل، بهویژه آمریکا، بستگی دارد.
در سازوکار مورد توافق، مدیریت تردد، هماهنگیهای دریایی و ترتیبات مربوط به امنیت و خدمات کشتیرانی تحت چارچوب مورد توافق ایران و عمان انجام خواهد شد. دیگر کشورهای ساحلی خلیج فارس نیز قرار است در جریان جزئیات این مسیر قرار بگیرند، هرچند در تعیین چارچوب اصلی توافق ایران و عمان نقشی نداشتهاند.
تنگه هرمز یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و اختلال در تردد کشتیها از این آبراه طی ماههای اخیر بازار جهانی نفت و گاز را تحت تأثیر قرار داده است. به همین دلیل، هرگونه پیشرفت در مذاکرات تهران و مسقط میتواند بر وضعیت تجارت دریایی و بازار انرژی تأثیر بگذارد، هرچند هنوز مشخص نیست چه زمانی شرایط لازم برای اجرای سازوکار جدید فراهم خواهد شد.