بخش Venice Immersive در جشنواره ونیز ۲۰۲۶ با ۶۸ پروژه از ۲۶ کشور، تصویری گسترده از آینده روایتهای تعاملی ارائه کرد؛ تجربههایی که مخاطب را از روایت آوارگی و خشونت در کرانه باختری و پیامدهای تغییرات اقلیمی تا بازسازی زندگی در آمستردام قرن هفدهم میبرد.
بخش Venice Immersive در هشتادوسومین جشنواره فیلم ونیز امسال دهمین سال فعالیت خود را پشت سر گذاشت و بار دیگر جزیره Lazzaretto Vecchio را به محل نمایش تجربههای واقعیت مجازی، واقعیت ترکیبی و دیگر اشکال واقعیت گسترده تبدیل کرد. برنامه رسمی این بخش شامل ۶۸ پروژه از ۲۶ کشور بود؛ ۳۰ اثر در مسابقه، ۳۵ اثر در بخش Best of Immersive و سه پروژه از برنامه Biennale College Cinema – Immersive.
یکی از ویژگیهای این دوره، تنوع موضوعی آثار بود. برخی پروژهها مخاطب را به جهانهای تخیلی و تجربههای سرگرمکننده میبردند و برخی دیگر سراغ موضوعاتی جدی مانند جنگ، آوارگی، خشونت، آتشسوزی و بحران اقلیمی میرفتند. در «Nothing to See Here» ساخته سلین دامن، مخاطب از طریق یک جعبه فلزی و یک چشمی، تصویری مجازی از محیط اطراف خود میبیند و با شخصیتی مجازی روبهرو میشود؛ تجربهای که مرز میان واقعیت و خیال را عمداً مخدوش میکند.
در بخش اجتماعی و سیاسی، «Raj’in (We Shall Return)» ساخته کرن مانور و فائض ابورمله، با استفاده از تصاویر ۳۶۰ درجه به سراغ جوامع آواره در کرانه باختری تحت اشغال اسرائیل میرود. سازندگان اثر گفتهاند هدف آنها ثبت واقعیت زندگی جوامعی بوده که در معرض خشونت شهرکنشینان قرار دارند و در عین حال، حفظ دیجیتالی مکانهایی است که به گفته آنها از زمان آغاز فیلمبرداری در سال ۲۰۲۳، بخشهایی از آنها دیگر وجود ندارند.
بحران اقلیمی نیز یکی از محورهای مهم این دوره بود. «Out of the Ashes» ساخته روری میچل و نانی د لا پنیا، با بازسازی سهبعدی خانهها و محلههای از دسترفته، تجربهای از آتشسوزیهای گسترده لسآنجلس در سال ۲۰۲۵ ارائه میکند. در «The White Saboteur» نیز مخاطب با منظرهای قطبی و در حال تخریب روبهرو میشود و نگاه کردن به بخشهای مختلف این محیط مجازی، روند ذوب و فروپاشی یخها را بهصورت تعاملی آشکار میکند.
در نقطه مقابل این روایتهای معاصر، «Amsterdam 1652: The Hands of the City» مخاطب را به آمستردام قرن هفدهم میبرد. این پروژه که در فهرست رسمی Venice Immersive نیز قرار داشت، با استفاده از واقعیت مجازی، تاریخ شهر را از زاویه زندگی مردم عادی بازسازی میکند و تجربهای تعاملی از خیابانها، بندرها و فضای شهری آمستردام در سال ۱۶۵۲ ارائه میدهد.
یکی دیگر از تغییرات قابل توجه امسال، افزایش استفاده از عینکهای سبک XR در کنار هدستهای سنتی واقعیت مجازی بود. این فناوری در پروژههایی مانند «Nevatars» که اندی سرکیس از خالقان آن است، به کار گرفته شده و نشان میدهد که ابزارهای واقعیت گسترده بهتدریج از هدستهای سنگین فاصله میگیرند و به سمت تجهیزات سبکتر و قابل استفادهتر حرکت میکنند.
با وجود رشد سریع فناوری، یکی از چالشهای اصلی Venice Immersive همچنان دسترسی عمومی به این آثار است. بسیاری از پروژههای بزرگ برای اجرا به فضای اختصاصی نیاز دارند و به همین دلیل امکان نمایش آنها برای مخاطبان گسترده محدود است. با این حال، برخی از آثار راه خود را به موزهها و فضاهای دائمی نمایش پیدا کردهاند؛ از جمله «Amsterdam 1652» که در موزه ENTR VR هلند نیز ارائه میشود. سازندگان برخی پروژهها نیز امیدوارند این آثار در آینده در موزهها، نمایشگاههای تخصصی و فضاهای عمومی بیشتری در دسترس قرار گیرند.
Venice Immersive که فعالیت خود را از سال ۲۰۱۷ آغاز کرد، اکنون به یکی از مهمترین رویدادهای سالانه در حوزه هنرهای غوطهور و رسانههای نو تبدیل شده است. دوره ۲۰۲۶ نشان داد که واقعیت مجازی و XR دیگر تنها برای سرگرمی و بازی به کار نمیروند و میتوانند به ابزاری برای ثبت تاریخ، روایت جنگ و آوارگی، بازسازی جهانهای از دسترفته و ایجاد تجربهای مستقیم از بحرانهای زیستمحیطی تبدیل شوند.
