وزارت خزانهداری آمریکا بانک روسی VTB، دومین بانک بزرگ روسیه، را در چارچوب تحریمهای مرتبط با ایران هدف قرار داد و این بانک را به تسهیل سازوکارهای مالی برای کمک به تهران در دور زدن محدودیتهای آمریکا متهم کرد.
وزارت خزانهداری آمریکا روز دوشنبه ۱۴ سپتامبر اعلام کرد تحریمهای جدیدی علیه VTB Bank، دومین بانک بزرگ روسیه، اعمال کرده است. واشنگتن مدعی است این بانک از طریق روابط بانکی و سازوکارهای پرداخت با طرفهای ایرانی، به ایران در دور زدن تحریمهای غرب کمک کرده است. این اقدام بخشی از کارزار گستردهتر دولت دونالد ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر تهران است.
به گفته مقامهای آمریکایی، VTB در ایجاد و تسهیل ارتباطات مالی مرتبط با ایران نقش داشته است. وزارت خزانهداری همچنین هشدار داده است مؤسسات مالی خارجی که به همکاری با این بانک ادامه دهند، ممکن است خود نیز در معرض اقدامات تنبیهی آمریکا قرار گیرند. به این ترتیب، تحریم جدید تنها VTB را هدف نمیگیرد و میتواند بانکها و مؤسسات مالی سایر کشورها را نیز نسبت به ادامه همکاری با این بانک محتاطتر کند.
این نخستین بار نیست که VTB با تحریمهای آمریکا مواجه میشود. این بانک پیشتر در سال ۲۰۲۲ و در پی آغاز تهاجم گسترده روسیه به اوکراین هدف تحریمهای واشنگتن قرار گرفته بود و در سالهای بعد نیز محدودیتهای بیشتری علیه آن اعمال شد. وزارت خزانهداری آمریکا اکنون میگوید VTB در شمار مؤسسات مالی روسیه قرار دارد که تحت گستردهترین مجموعه تحریمهای آمریکا قرار گرفتهاند.
تحریم تازه در شرایطی اعلام شده که دولت آمریکا طی هفتههای اخیر فشار اقتصادی بر شبکههای مالی مرتبط با ایران را افزایش داده است. وزارت خزانهداری در ماه اوت نیز چندین شبکه ارزی و شرکت واسطه را که به گفته واشنگتن در انتقال درآمدهای ایران و دور زدن محدودیتهای مالی نقش داشتند، هدف قرار داده بود. در آن پرونده، خزانهداری آمریکا از ارتباط برخی عوامل ایرانی با VTB در زمینه تبدیل ارز نیز نام برده بود.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرده است واشنگتن به شناسایی و هدف قرار دادن افرادی و مؤسساتی که از نظر دولت آمریکا به حکومت ایران در حفظ مسیرهای مالی کمک میکنند، ادامه خواهد داد. این موضع نشان میدهد تحریم VTB بخشی از یک سیاست گستردهتر برای محدود کردن دسترسی ایران به منابع مالی و شبکههای بانکی بینالمللی است.
تحریم یک بانک بزرگ روسی همچنین میتواند پیامدهایی فراتر از روابط تهران و مسکو داشته باشد. هشدار آمریکا به بانکهای خارجی درباره همکاری با VTB، احتمالاً ریسک همکاری با این بانک را برای مؤسسات مالی کشورهای ثالث افزایش میدهد و میتواند بر مسیرهای پرداخت میان روسیه، ایران و سایر شرکای تجاری آنها اثر بگذارد. با این حال، میزان تأثیر عملی این اقدام به واکنش بانکها و دولتهای خارج از آمریکا و توان شبکههای مالی روسیه و ایران برای یافتن مسیرهای جایگزین بستگی خواهد داشت.
