روسیه و چین روز پنجشنبه ۱۷ سپتامبر در شورای امنیت سازمان ملل متحد با تمدید مأموریت هیئت مستقل کارشناسان ناظر بر تحریمهای بینالمللی علیه ایران مخالفت کردند و با استفاده از حق وتو مانع تصویب قطعنامه پیشنهادی آمریکا شدند.
شورای امنیت سازمان ملل متحد روز پنجشنبه درباره تمدید مأموریت هیئت مستقل کارشناسانی رأیگیری کرد که وظیفه آن نظارت و گزارشدهی درباره موارد نقض تحریمهای بینالمللی علیه ایران بود. قطعنامه پیشنهادی آمریکا ۱۱ رأی موافق به دست آورد، اما روسیه و چین به آن رأی منفی دادند و پاکستان و سومالی نیز رأی ممتنع دادند؛ در نتیجه این قطعنامه به دلیل وتوی دو عضو دائم شورای امنیت تصویب نشد.
بازگشت این سازوکار نظارتی به تحریمهای ایران پس از آن صورت گرفت که تحریمهای سازمان ملل علیه تهران در سال گذشته و پس از اقدام فرانسه، بریتانیا و آلمان برای فعالسازی سازوکار موسوم به «مکانیسم ماشه» دوباره اعمال شد. ایران اتهام تلاش برای دستیابی به سلاح هستهای را رد کرده است.
هیئت کارشناسان قرار بود درباره اجرای تحریمها، موارد احتمالی نقض آنها و اقدامات مرتبط گزارشهای مستقل و مبتنی بر شواهد در اختیار شورای امنیت قرار دهد. با این حال، شورای امنیت طی یک سال گذشته عملاً بدون این هیئت فعالیت کرده بود، زیرا اعضای شورا نتوانسته بودند درباره انتصاب کارشناسان جدید به توافق برسند؛ انتصابی که نیازمند اجماع اعضای شورا است.
نماینده آمریکا پس از رأیگیری گفت پایان فعالیت یک هیئت مستقل، شورای امنیت را از یکی از منابع اصلی گزارشهای بیطرفانه و مبتنی بر شواهد درباره نقض تحریمها محروم میکند. واشینگتن معتقد است نبود این سازوکار میتواند شکافی در نظارت بر اجرای تحریمها ایجاد کند.
روسیه و چین در مقابل، موضع متفاوتی اتخاذ کردند و غرب را به سیاسیکردن فعالیت شورای امنیت در پرونده ایران متهم کردند. واسیلی نبنزیا، سفیر روسیه در سازمان ملل، گفت اختلافات مربوط به برنامه هستهای ایران باید از مسیر سیاسی و دیپلماتیک حل شود و از کشورهای غربی خواست از اقداماتی که به گفته او میتواند بحران منطقه خلیج فارس را پیچیدهتر کند، خودداری کنند.
رأیگیری اخیر در شرایطی انجام شد که اختلاف میان اعضای شورای امنیت درباره وضعیت تحریمهای ایران همچنان ادامه دارد. روسیه و چین معتقدند اقدامات سازمان ملل علیه تهران پس از پایان چارچوب توافق هستهای باید پایانیافته تلقی شود، در حالی که کشورهای غربی بازگشت تحریمها را بر اساس سازوکارهای پیشبینیشده در توافق هستهای توجیه میکنند.
این تحولات در حالی رخ داده است که تنشها بر سر برنامه هستهای ایران در ماههای اخیر افزایش یافته است. آمریکا و اسرائیل نیز هفت ماه پیش وارد جنگ با ایران شدند و هدف اعلامشده خود را جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح هستهای عنوان کردند.
با وتوی روسیه و چین، مأموریت هیئت مستقل نظارت بر تحریمهای ایران تمدید نشد؛ هرچند این رأیگیری به معنای لغو تحریمهای مورد اختلاف نیست و بیشتر بر ادامه یا توقف سازوکار مستقل نظارت و گزارشدهی درباره اجرای آنها متمرکز بود.
