محدودیتهای اعمالشده علیه شرکتهای هواپیمایی ایران در روزهای اخیر دامنه گستردهتری پیدا کرده است. پس از توقف پروازهای ایران در شماری از کشورهای منطقه، فرودگاههای نجف، اربیل و سلیمانیه نیز پذیرش پروازهای شرکتهای هواپیمایی ایرانی را متوقف کردهاند؛ به این ترتیب، مسیرهای هوایی ایران به هر چهار فرودگاه اصلی عراق که پیشتر میزبان پروازهای ایرانی بودند، با اختلال جدی روبهرو شده است.
فرودگاه نجف از بامداد جمعه سوم مهر پروازهای ورودی و خروجی ایران را متوقف کرد. مدیر این فرودگاه گفته است این تصمیم پس از ابلاغ دستورالعملی از سوی دفتر نخستوزیر عراق اتخاذ شده است. همزمان، منابع مطلع به رویترز اعلام کردند فرودگاههای اربیل و سلیمانیه نیز از همان روز پروازهای شرکتهای ایرانی را به حالت تعلیق درآوردهاند.
پیش از این نیز پروازهای ایران به بغداد متوقف شده بود. بنابراین، توقف فعالیت ایرلاینهای ایرانی در نجف، بغداد، اربیل و سلیمانیه، عملاً شبکه پروازی ایران به فرودگاههای اصلی عراق را متوقف کرده است.
فشار تحریمها بر صنعت هواپیمایی
این تحولات در پی اجرای تحریمهای ثانویه آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایران رخ داده است. وزارت خزانهداری آمریکا از اول مهر ارائه خدمات فرودگاهی و تجاری به هواپیماهای ایرانی را در معرض تحریم قرار داده و از شرکتهای خارجی خواسته است از همکاری با ایرلاینهای تحریمشده خودداری کنند.
در روزهای گذشته، محدودیتها به کشورهای دیگری نیز گسترش یافته است. امارات متحده عربی پروازهای شرکتهای ایرانی به این کشور را تا اطلاع ثانوی متوقف کرده و پیشتر عمان، گرجستان و جمهوری آذربایجان نیز محدودیتهایی برای پروازهای ایران اعمال کرده بودند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، پیشتر گفته بود که در نتیجه این اقدامات، بیش از ۸۰ تا ۹۰ درصد پروازهای خارجی هواپیماهای ایرانی متوقف شده است. با این حال، برخی مسیرهای بینالمللی ایران، از جمله تعدادی از پروازها به ترکیه و چین، همچنان برقرار بودهاند.
بازگشت یک پرواز تهران ـ دوشنبه
محدودیتهای پروازی تنها به فرودگاههای مقصد محدود نمانده است. یک پرواز ایرانی که قصد داشت از تهران به دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، برود، به دلیل صادر نشدن مجوز عبور از حریم هوایی ترکمنستان مجبور شد به تهران بازگردد. مقامهای ایرانی گفتهاند نبود مجوز عبور، امکان ادامه مسیر را از این پرواز سلب کرده است.
هشدار مقامهای ایرانی
در واکنش به گسترش این محدودیتها، مقامهای جمهوری اسلامی مواضع تندی علیه کشورهای منطقه اتخاذ کردهاند. محسن رضایی هشدار داده بود اگر کشورهای همسایه در اجرای محدودیتهای پروازی با آمریکا همکاری کنند، ممکن است فعالیت فرودگاههای آنها نیز با مشکل روبهرو شود. محمد مخبر نیز موضع مشابهی مطرح کرده است.
در مقابل، برخی گزارشها از ادامه فعالیت شماری از مسیرهای هوایی ایران حکایت دارد و وضعیت پروازها در منطقه همچنان در حال تغییر است. بنابراین، فهرست مسیرهای فعال و متوقفشده ممکن است با تصمیمهای جدید دولتها و شرکتهای هواپیمایی تغییر کند.