دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با انتقاد شدید از ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، گفت زمان آن رسیده است که اوکراین رئیسجمهور جدیدی انتخاب کند. این اظهارات در پی اختلاف تازه واشینگتن و کییف بر سر حملات اوکراین به پالایشگاههای روسیه و توافق دولت ترامپ برای تسهیل صادرات گازوئیل روسیه به بازارهای جهانی مطرح شده است؛ توافقی که زلنسکی میگوید میتواند منابع مالی بیشتری در اختیار مسکو برای ادامه جنگ قرار دهد.
ترامپ روز شنبه ۱۰ اکتبر در جمع خبرنگاران، زلنسکی را به مانعتراشی در مسیر پایان جنگ روسیه و اوکراین متهم کرد و گفت رئیسجمهور اوکراین بارها فرصت داشته است به توافقی برای خاتمه درگیریها دست یابد، اما از این فرصتها استفاده نکرده است. او با اشاره به اینکه به گفته خودش زلنسکی تمایلی به توافق ندارد، اظهار کرد که اوکراین به رهبری تازه نیاز دارد؛ رهبری که بتواند با روسیه به توافق برسد.
ترامپ همچنین از حملات اوکراین به پالایشگاهها و تأسیسات انرژی روسیه انتقاد کرد و گفت پیشتر از زلنسکی خواسته است این حملات را متوقف کند. او مدعی شد هدف قراردادن این تأسیسات، عرضه گازوئیل در بازار جهانی را مختل میکند و در نهایت به افزایش هزینههای سوخت برای کشاورزان و دامداران آمریکایی میانجامد. رئیسجمهور آمریکا تأکید کرد که اجازه نخواهد داد این حملات به بخش کشاورزی ایالات متحده آسیب بزند.
این اظهارات در ادامه اختلافی مطرح شده که پس از توافق دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، برای عرضه گازوئیل روسیه به بازارهای آمریکا و جهان شدت گرفته است. ترامپ روز جمعه اعلام کرد روسیه در مرحله نخست بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل تأمین خواهد کرد و محمولههای بیشتری نیز در ماههای آینده در دسترس قرار میگیرند. دولت آمریکا با هدف افزایش عرضه سوخت و مهار قیمتها، از تسهیل موقت محدودیتهای تحریمی مرتبط با صادرات گازوئیل روسیه خبر داده است.
زلنسکی از این تصمیم انتقاد کرده و اجازه فروش فرآوردههای نفتی روسیه را اقدامی دانسته است که میتواند به تأمین مالی جنگ مسکو کمک کند. او هشدار داده است که درآمدهای بیشتر حاصل از صادرات انرژی ممکن است برای ادامه حملات روسیه و خرید تجهیزات نظامی به کار گرفته شود. رئیسجمهور اوکراین همچنین در گفتوگو با رئیسجمهور فنلاند درباره پیامدهای احتمالی افزایش درآمد روسیه از صادرات فرآوردههای نفتی رایزنی کرده است.
در این میان، حملات روسیه به شهرهای اوکراین نیز ادامه دارد. روز شنبه، حمله هوایی روسیه به شهر زاپوریژیا به کشتهشدن دستکم ۲۰ نفر، از جمله سه کودک، و زخمیشدن ۱۸ نفر انجامید؛ آماری که خبرگزاری رویترز به نقل از مقامهای اوکراینی گزارش کرده است. مقامهای کییف این حمله را نشانهای از ادامه فشار نظامی روسیه میدانند و استدلال میکنند که کاهش فشار اقتصادی بر مسکو میتواند توانایی این کشور برای ادامه جنگ را افزایش دهد.
اختلاف تازه بر سر صادرات گازوئیل در شرایطی شکل گرفته که تلاشهای دیپلماتیک برای پایاندادن به جنگ همچنان با موانع جدی روبهرو است. مقامهای روسیه و آمریکا درباره امکان ادامه مذاکرات گفتوگو کردهاند، اما اختلاف بر سر سرزمینهای اشغالشده، حملات متقابل و شرایط احتمالی توافق همچنان حلنشده باقی مانده است. همزمان، نمایندگان آمریکا، اوکراین و کشورهای اروپایی برای هماهنگکردن مواضع خود درباره مسیر احتمالی مذاکرات در تماس بودهاند.
اظهارات ترامپ درباره نیاز اوکراین به رئیسجمهور جدید، علاوه بر آنکه فشار سیاسی واشینگتن بر زلنسکی را نشان میدهد، پرسشهایی درباره آینده حمایت آمریکا از اوکراین و اولویتهای دولت ترامپ در قبال روسیه ایجاد کرده است. با این حال، این اظهارات بهخودیخود به معنای تغییر دولت اوکراین نیست. بر اساس قوانین جاری اوکراین، برگزاری انتخابات ملی در دوران حکومت نظامی ممنوع است و گروه کاری پارلمان این کشور نیز اعلام کرده که برگزاری انتخابات در شرایط کنونی امکانپذیر نیست.
در نتیجه، هرگونه تغییر در رهبری اوکراین در شرایط فعلی با موانع حقوقی و سیاسی روبهرو خواهد بود. مشخص نیست اظهارات اخیر ترامپ به تغییر مشخصی در سیاست واشینگتن منجر شود یا فشار بر زلنسکی را در چارچوب اختلاف بر سر راهبرد پایان جنگ و سیاست انرژی ادامه دهد.











