شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده است بیش از ۱۳ هزار حساب کاربری را که به سه عملیات مشکوک نفوذ و تأثیرگذاری خارجی مرتبط با ایران، روسیه و چین نسبت داده شدهاند، شناسایی و تعلیق کرده است. این شرکت روز چهارشنبه ۲۲ مهر اعلام کرد شبکههای یادشده با استفاده از حسابهای غیرواقعی، مطالبی درباره سیاست آمریکا منتشر یا بازنشر میکردند و تلاش داشتند بر فضای سیاسی این کشور تأثیر بگذارند.
به گفته ایکس، حسابهای شناساییشده نامزدها و چهرههای عمومی از طیفهای مختلف سیاسی آمریکا را هدف قرار میدادند. این شبکه اجتماعی اعلام کرده است که حسابها در جریان بررسیهای پیشگیرانه و تحقیقات داخلی شناسایی شدند؛ بررسیهایی که بر کشف رفتارهای هماهنگ و غیرواقعی و مقابله با فعالیتهایی متمرکز است که میتوانند اعتماد کاربران به گفتوگوهای عمومی را تضعیف کنند.
با وجود اعلام ارتباط این شبکهها با ایران، روسیه و چین، ایکس جزئیات تعداد حسابهای منتسب به هر کشور را منتشر نکرده است. همچنین در گزارش عمومی این شرکت، شواهد تفصیلی کافی برای ارزیابی مستقل انتساب هر یک از شبکهها به دولتهای مورد اشاره ارائه نشده است. بنابراین، نسبت دادن این فعالیتها به سه کشور باید در چارچوب اعلام رسمی ایکس و عنوان «عملیات مشکوک نفوذ خارجی» در نظر گرفته شود.
این اقدام در آستانه انتخابات میاندورهای آمریکا انجام شده است؛ انتخاباتی که قرار است سوم نوامبر برگزار شود. ایکس در توضیح سیاستهای خود گفته است با انتشار اطلاعات گمراهکننده درباره زمان، مکان یا شیوه رأیدادن، تلاش برای منصرف کردن شهروندان از مشارکت انتخاباتی و محتوای مرتبط با ارعاب رأیدهندگان برخورد میکند. این شرکت همچنین از کاربران خواسته است موارد مشکوک به نقض سلامت فرایندهای مدنی را گزارش کنند.
اعلامیه ایکس تنها چند روز پس از انتشار گزارش شرکت اوپنایآی درباره یک عملیات نفوذ با منشأ ایران منتشر شد. اوپنایآی هفته گذشته اعلام کرد مجموعهای از حسابهای کاربری چتجیپیتی را مسدود کرده است که گردانندگان آنها با استفاده از هوش مصنوعی و هویتهای جعلی روزنامهنگاری، مطالبی را برای انتشار در رسانههای اینترنتی تهیه و ویرایش میکردند.
بر اساس گزارش اوپنایآی، این عملیات از هفت نام مستعار برای انتشار مطالب استفاده کرده و نزدیک به ۱۰۰ مقاله را در حدود ۱۲ رسانه اینترنتی در کشورهای مختلف منتشر یا بازنشر کرده بود. برخی از هویتهای ساختگی خود را روزنامهنگارانی از کشورهای غربی، از جمله آمریکا، معرفی میکردند. موضوع بخش عمده مطالب به جنگ ایران و آمریکا مربوط بود و شماری از آنها نیز به سیاست داخلی آمریکا میپرداختند.
اوپنایآی گفته است گردانندگان این شبکه از مدلهای هوش مصنوعی برای بازنویسی مقالات بلند، تهیه پیشنهادهای سردبیری، تولید اظهارنظرهای شبکههای اجتماعی و اصلاح گزارشهای داخلی استفاده میکردند. این شرکت افزوده است که بررسیهایش تقریباً ۱۰۰ مقاله را شناسایی کرده که با نامهای جعلی در رسانههای مختلف منتشر شدهاند؛ با این حال، میزان واقعی دسترسی این مطالب به مخاطبان و تأثیر آنها بر افکار عمومی بهطور دقیق مشخص نشده است.
این دو پرونده بار دیگر توجهها را به استفاده احتمالی از حسابهای جعلی، هویتهای ساختگی و ابزارهای هوش مصنوعی برای اثرگذاری بر افکار عمومی جلب کردهاند. برخلاف انتشار یک پیام گمراهکننده منفرد، عملیات هماهنگ میتواند از طریق تکرار محتوا در حسابهای متعدد و انتشار آن در رسانهها، ظاهری از حمایت گسترده یا اجماع عمومی ایجاد کند.
در عین حال، شناسایی و تعلیق حسابها بهتنهایی مشخص نمیکند که یک عملیات تا چه اندازه بر رفتار رأیدهندگان یا فضای سیاسی تأثیر گذاشته است. برای ارزیابی دقیق چنین پروندههایی، انتشار شواهد، توضیح روشهای شناسایی و امکان بررسی مستقل انتساب شبکهها اهمیت دارد. در آستانه انتخابات آمریکا، نحوه مقابله پلتفرمهای دیجیتال با عملیات نفوذ و در عین حال حفظ فضای گفتوگوی آزاد، همچنان یکی از چالشهای اصلی شبکههای اجتماعی به شمار میرود.