یک قاضی در کلمبیا دستور داده است بیش از ۳۰ اثر تاریخی که از نمایشگاههای موزه ملی این کشور برداشته شدهاند، در محل امن نگهداری شوند. این تصمیم پس از اعتراضهای عمومی به اقدام دولت برای تغییر نحوه روایت تاریخ در موزهها صادر شده و بحث درباره آزادی بیان، حافظه تاریخی و نقش نهادهای فرهنگی را به مرکز توجه بازگردانده است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس روز سهشنبه ۲۰ اکتبر گزارش داد که یک قاضی در بوگوتا، پایتخت کلمبیا، دستور حفاظت از بیش از ۳۰ شیء تاریخی را صادر کرده است که مقامهای دولتی هفته گذشته از بخشهایی از موزه ملی این کشور برداشته بودند. این آثار تا زمان بررسی قضایی درباره امکان بازگشت آنها به نمایش عمومی باید در محلی امن نگهداری شوند.
بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، آثار برداشتهشده به جنبشهای اجتماعی، تاریخ درگیریهای سیاسی و گروههای چریکی سابق ارتباط دارند. در میان آنها، نسخهای از نخستین مجله منتشرشده از سوی جامعه دگرباشان جنسی کلمبیا و پوستری با تصویر کارلوس پیسارو، رهبر سابق یک گروه چریکی که بعدها نامزد انتخابات ریاستجمهوری شد، قرار دارد.
سزار انریکه اوسوریو، قاضی رسیدگیکننده به پرونده، علاوه بر دستور حفاظت از آثار، از مسئولان خواسته است تا زمان روشنشدن وضعیت حقوقی، اشیای بیشتری از نمایشگاههای موزه حذف نکنند. استدلال مطرحشده در حکم این است که حذف آثار تاریخی میتواند حقوق شهروندان در زمینه آزادی بیان و حفظ حافظه تاریخی را تحت تأثیر قرار دهد.
برداشتن آثار از موزه در هفته گذشته با واکنش گروههای مختلف اجتماعی همراه شد. فعالان چپگرا، گروههای فمینیستی و اعضای جامعه دگرباشان جنسی در اعتراض به این اقدام تجمع کردند. منتقدان دولت معتقدند حذف این آثار ممکن است به کمرنگشدن نقش گروههای اجتماعی و سیاسی خاص در روایت رسمی تاریخ کشور منجر شود.
در مقابل، رئیسجمهور محافظهکار کلمبیا، آبلاردو دِ لا اسپریا، از رویکرد دولت دفاع کرده و گفته است نهادهای فرهنگی نباید گروههای مسلح یا افرادی را که با خشونت سیاسی ارتباط داشتهاند، بهعنوان قهرمانان ملی معرفی کنند. دولت همچنین این تغییرات را بخشی از تلاش برای بازنگری در نحوه ارائه میراث تاریخی کشور توصیف کرده است.
این اختلاف نشان میدهد که موزهها تنها محل نگهداری اشیای تاریخی نیستند، بلکه در شکلگیری برداشت عمومی از گذشته نیز نقش دارند. انتخاب آثاری که در معرض دید قرار میگیرند، نحوه توضیح آنها و میزان توجه به گروههای مختلف اجتماعی میتواند بر برداشت نسلهای جدید از تاریخ اثر بگذارد.
دستور قضایی اخیر به معنای صدور حکم نهایی درباره بازگرداندن همه آثار به نمایشگاه نیست. تصمیم فعلی بر حفاظت از اشیا و جلوگیری از حذفهای بیشتر تا زمان بررسی حقوقی متمرکز است. نتیجه رسیدگی میتواند بر سیاستهای فرهنگی دولت و نحوه مدیریت مجموعههای تاریخی در کلمبیا اثر بگذارد.