وزیران خارجه هشت کشور اروپایی و خاورمیانهای در نشستی در استانبول خواستار جلوگیری از حملات نظامی تازه به ایران شدند. مقامهای حاضر هشدار دادند که ازسرگیری درگیری میتواند دامنه جنگ را گسترش دهد، امنیت منطقه را بیش از پیش تهدید کند و قیمت انرژی را افزایش دهد. این نشست در شرایطی برگزار شد که مذاکرات درباره پرونده هستهای ایران همچنان با اختلافهای جدی روبهروست.
وزیران امور خارجه ترکیه، مصر، پاکستان، عربستان سعودی، فرانسه، آلمان، بریتانیا و ایتالیا روز جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ در استانبول گرد هم آمدند تا درباره جنگ مرتبط با ایران، حملات حوثیهای یمن به عربستان سعودی و پیامدهای امنیتی درگیری روسیه و اوکراین گفتوگو کنند. این نشست که با ابتکار ترکیه و آلمان برگزار شد، تلاشی برای هماهنگکردن مواضع کشورهای منطقه و اروپا در برابر بحرانهای همزمان امنیتی و اقتصادی بود. رویترز گزارش داد که این نخستین نشست مشترک این مجموعه از کشورهای منطقهای و اروپایی در چنین قالبی بوده است.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، پس از این نشست هشدار داد که حمله نظامی تازه به ایران میتواند درگیری را به کشورهای بیشتری گسترش دهد. او گفت مداخله نظامی راهحل بحران نیست و تأکید کرد که کشورهای حاضر با گسترش دوباره جنگ موافق نیستند. فیدان همچنین اعلام کرد که شرکتکنندگان درباره چارچوبهای احتمالی برای جلوگیری از توسعه بیشتر جنگ گفتوگو کردهاند، اما جزئیات این چارچوبها را منتشر نکرد.
ژاننوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه، نیز هشدار داد که تشدید دوباره درگیری میان ایران و آمریکا به زیان هر دو طرف خواهد بود و افزایش بیشتر قیمت نفت را به دنبال خواهد داشت. اد میلیبند، وزیر خارجه بریتانیا، بر ضرورت استفاده از دیپلماسی تأکید کرد. از سوی دیگر، یوهان وادهفول، وزیر خارجه آلمان، گفت کشورهای حاضر از تأثیر بنبستهای امنیتی بر اقتصاد و امنیت خود نگراناند و خواهان یافتن راههای تازه برای حل بحران هستند.
پرونده ایران تنها موضوع این نشست نبود. وزیران خارجه درباره حملات حوثیهای یمن به عربستان سعودی، امنیت کشتیرانی در تنگه هرمز و تحولات سرزمینهای فلسطینی نیز رایزنی کردند. مقامهای اروپایی خواستار توقف حملات به عربستان و بازگشت آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز شدند. در همین زمینه، وزیر خارجه آلمان ایران و حوثیها را به تهدید تجارت جهانی و اختلال در عرضه انرژی و کودهای شیمیایی متهم کرد؛ اتهامی که بیانگر موضع دولت آلمان است و نباید بهعنوان نتیجه یک بررسی مستقل قضایی تلقی شود.
نگرانی از پیامدهای اقتصادی بحران نیز در اظهارات شرکتکنندگان برجسته بود. تنگه هرمز یکی از مسیرهای اصلی انتقال نفت و گاز جهان است و هرگونه اختلال طولانیمدت در آن میتواند هزینه حملونقل، بیمه کشتیها و قیمت سوخت را افزایش دهد. این افزایش هزینهها در نهایت ممکن است به بخشهای دیگر اقتصاد، از جمله حملونقل، تولید صنعتی و قیمت کالاهای مصرفی منتقل شود.
برگزاری نشست استانبول در شرایطی صورت میگیرد که گزارشهای رسانهای از بررسی گزینههای نظامی تازه آمریکا و اسرائیل خبر دادهاند. رویترز به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده است که طرحهایی برای حمله احتمالی به زیرساختهای انرژی، تأسیسات هستهای و توان موشکی و پهپادی ایران تهیه شدهاند. با این حال، تهیه طرح نظامی به معنای اتخاذ تصمیم قطعی برای اجرای آن نیست. دونالد ترامپ نیز پیشتر گفته بود که پیش از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر حملهای انجام نخواهد شد و مذاکرات را در حال پیشرفت توصیف کرده بود.
نشست استانبول نشان میدهد که نگرانی از گسترش جنگ به مسئلهای مشترک برای دولتهای اروپایی و خاورمیانهای تبدیل شده است. با این حال، تا زمانی که توافقی اجرایی برای توقف درگیریها، حل اختلافهای هستهای و بازگشت کشتیرانی عادی اعلام نشود، این رایزنیها را نمیتوان به معنای دستیابی به توافق صلح دانست.












