کشورهای حاشیه خلیج فارس در حال بررسی طرحی چندمرحله‌ای برای جلوگیری از ازسرگیری جنگ میان ایران و آمریکا هستند. بر اساس گزارش گاردین، تهران آمادگی خود را برای بازگشایی تنگه هرمز ظرف چهار روز پس از لغو تحریم‌ها اعلام کرده است؛ در مقابل، واشینگتن خواستار امتیازهای بیشتری در پرونده هسته‌ای است. هم‌زمان، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌گوید نشانه‌ای از تلاش ایران برای بازسازی تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده مشاهده نشده، اما وضعیت ذخایر اورانیوم این کشور همچنان قابل راستی‌آزمایی نیست.
تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش دوباره جنگ میان ایران و آمریکا وارد مرحله تازه‌ای شده است. روزنامه گاردین روز چهارشنبه گزارش داد که کشورهای منطقه در حال تدوین طرحی چندبخشی هستند که بازگشایی تنگه هرمز، کاهش تنش‌های نظامی و محدود کردن درگیری‌ها در یمن را در بر می‌گیرد. بر اساس این گزارش، علی باقری، معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، گفته است تهران می‌تواند مهلت پیشنهادی خود برای بازگشایی تنگه هرمز پس از لغو تحریم‌های اقتصادی را از هفت روز به چهار روز کاهش دهد. این پیشنهاد هنوز به توافق نهایی میان طرف‌ها تبدیل نشده است.
اختلاف اصلی بر سر ترتیب اقدامات و تضمین‌های مورد نیاز دو طرف است. تهران خواهان تضمین رفع تحریم‌ها در برابر بازگشایی تنگه هرمز است، در حالی که آمریکا و شماری از کشورهای اروپایی بازگشت بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تأسیسات هسته‌ای ایران را یکی از شروط مهم پیشرفت مذاکرات می‌دانند. به نوشته گاردین، ایران تاکنون با بازگشت بازرسان به تأسیسات آسیب‌دیده موافقت نکرده و گفته است حاضر است درباره برنامه هسته‌ای خود در سطح کلی گفت‌وگو کند.
در همین حال، رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز سه‌شنبه در نشست شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد که از زمان حملات سال ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶، نشانه‌ای از تلاش ایران برای تعمیر یا بازسازی تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده شناسایی نشده است. او در عین حال تأکید کرد که آژانس به دسترسی لازم برای بررسی وضعیت این تأسیسات و ذخایر اورانیوم ایران دسترسی ندارد. بنابراین، نبود نشانه‌ای از بازسازی به معنای تأیید کامل وضعیت فعلی برنامه هسته‌ای ایران نیست.
بر اساس آخرین برآورد اعلام‌شده از سوی آژانس، ایران پیش‌تر ۴۴۰٫۹ کیلوگرم اورانیوم غنی‌شده تا سطح ۶۰ درصد در اختیار داشته است؛ اما آژانس از زمان حملات آمریکا به تأسیسات هسته‌ای در ژوئن ۲۰۲۵ نتوانسته وضعیت فعلی این ذخایر را راستی‌آزمایی کند. ایران تأکید دارد که برنامه هسته‌ای آن ماهیت صلح‌آمیز دارد و مقام‌های ایرانی در شورای امنیت نیز حملات آمریکا و اسرائیل را محکوم کرده‌اند. در مقابل، مقام‌های آمریکایی خواستار پاسخ‌گویی تهران درباره تعهدات پادمانی شده‌اند.
طرح تازه منطقه‌ای می‌تواند زمینه‌ای برای کاهش تنش ایجاد کند، اما تا زمانی که درباره رفع تحریم‌ها، امنیت کشتیرانی و دسترسی بازرسان توافقی عملی حاصل نشود، نمی‌توان از پایان قریب‌الوقوع بحران سخن گفت. بازگشایی تنگه هرمز برای بازار جهانی انرژی اهمیت زیادی دارد؛ هرگونه اختلال در این مسیر می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، بیمه دریایی و قیمت نفت را افزایش دهد.
