در حالی که تنش نظامی و بنبست دیپلماتیک میان ایران و آمریکا ادامه دارد، مقامهای ارشد اسرائیلی در روزهای اخیر کمتر از گذشته درباره نحوه مدیریت این بحران از سوی واشینگتن موضعگیری کردهاند. با این حال، الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل و عضو کابینه امنیتی، گفته است از دید او نرسیدن تهران و واشینگتن به توافق، همراه با ادامه فشارهای اقتصادی و نظامی بر ایران، در شرایط فعلی بیشتر با منافع اسرائیل همسو است.
اسرائیل که در دورهای اخیر درگیری با ایران از نزدیک با ایالات متحده همکاری کرده، در مرحله تازه کشمکش میان تهران و واشینگتن عمدتاً موضعی محتاطانه در پیش گرفته است. رسانههای اسرائیلی این وضعیت را نوعی انتظار برای مشخص شدن تصمیم بعدی دولت دونالد ترامپ توصیف کردهاند؛ تصمیمی که میتواند میان ادامه فشار اقتصادی و نظامی یا تلاش دوباره برای احیای مذاکرات در نوسان باشد.
در میان اعضای دولت اسرائیل، الی کوهن، وزیر انرژی و عضو کابینه امنیتی، یکی از صریحترین مواضع را مطرح کرده است. او در گفتوگوهای رسانهای اخیر گفته است شرایطی که در آن آمریکا هنوز به توافق تازهای با ایران نرسیده و همزمان فشار اقتصادی و نظامی بر تهران ادامه دارد، از دید او برای اسرائیل وضعیت مطلوبتری است.
کوهن همچنین پیشبینی کرده است ادامه فشار اقتصادی میتواند در سالهای آینده ساختار سیاسی ایران را با بحران عمیقتری روبهرو کند. این سخنان، ارزیابی و پیشبینی سیاسی وزیر اسرائیلی است و نه رویدادی قطعی؛ با این حال نشان میدهد بخشی از دولت بنیامین نتانیاهو همچنان فشار حداکثری بر تهران را به توافقی که شامل امتیازات اقتصادی به ایران باشد ترجیح میدهد.
اسرائیل پیشتر نیز نسبت به تفاهم موقت میان ایران و آمریکا ابراز نارضایتی کرده بود. در زمان شکلگیری توافق موقت در ماه ژوئن، مقامهای اسرائیلی به رویترز گفته بودند که درباره برخی امتیازات در نظر گرفتهشده برای تهران و تأثیر احتمالی توافق بر توان هستهای و نظامی ایران نگرانی دارند. آن توافق پس از مدت کوتاهی با اختلافهای جدی در اجرا روبهرو شد.
با وجود این اختلافها، همکاری امنیتی واشینگتن و تلآویو ادامه دارد. کوهن اوایل ماه اوت گفته بود میان دو کشور درباره تحولات منطقه هماهنگی امنیتی و اطلاعاتی نزدیکی برقرار است و اسرائیل، فارغ از نتیجه مذاکرات آمریکا و ایران، در صورت مشاهده تلاش تهران برای احیای برنامه هستهای یا توسعه توان موشکی خود، حق اقدام مستقل را برای خود محفوظ میداند.
دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو نیز در دیدار اواخر ژوئیه خود مجموعهای از گزینهها درباره ایران، از فشار اقتصادی و دیپلماسی گرفته تا احتمال اقدام نظامی، را بررسی کردند. یک مقام اسرائیلی در آن زمان تأکید کرد که گفتوگوها به معنای فشار نتانیاهو بر ترامپ برای آغاز فوری حمله تازه نبوده است.
در همین حال، برخی مفسران نظامی اسرائیلی معتقدند تلآویو فعلاً ترجیح میدهد مدیریت مرحله کنونی بحران در دست واشینگتن باقی بماند. رادیو فردا به نقل از رون بنییشای، مفسر نظامی روزنامه یدیعوت آحرونوت، نوشته است اسرائیل در مقطع کنونی با خودداری آمریکا از آغاز یک عملیات نظامی گسترده دیگر موافق است، هرچند درباره دوام این وضعیت اطمینان ندارد.
این احتیاط در شرایطی دیده میشود که مذاکرات برای احیای تفاهم موقت ایران و آمریکا پیشرفت محسوسی نداشته است. یک مقام ارشد ایرانی هفته گذشته به رویترز گفت تلاش میانجیها برای بازگرداندن دو طرف به اجرای توافق نتیجهای نداشته و تهران و واشینگتن نیز درباره تمدید رسمی دوره قبلی مذاکره نمیکنند. اختلاف بر سر تنگه هرمز و نحوه اجرای تعهدات اقتصادی و دریایی همچنان از مهمترین موانع است.
همزمان آمریکا فشار اقتصادی بر ایران را افزایش داده و دولت ترامپ در حال بررسی ابزارهای بیشتری برای محدود کردن منابع درآمدی تهران است. تردد کشتیها در تنگه هرمز نیز در مقایسه با شرایط پیش از جنگ بهشدت کاهش یافته و این آبراه همچنان یکی از اصلیترین نقاط اختلاف تهران و واشینگتن محسوب میشود.
در مجموع، مواضع منتشرشده نشان میدهد دولت اسرائیل فعلاً میان دو هدف حرکت میکند: از یک سو تمایلی به توافقی ندارد که از نگاه تلآویو فشار بر ایران را کاهش دهد و از سوی دیگر، در مقطع کنونی آغاز فوری یک جنگ گسترده دیگر را علناً مطالبه نمیکند. اینکه این رویکرد ادامه پیدا کند یا با تغییر تصمیم واشینگتن بار دیگر اسرائیل به بازیگری فعالتر در بحران تبدیل شود، به مسیر مذاکرات و تحولات نظامی هفتههای آینده بستگی خواهد داشت.
