با وجود تلاشهای آمریکا برای بازگرداندن جریان کشتیرانی در تنگه هرمز، جنگ ایران و آمریکا و اسرائیل همچنان ادامه دارد و مذاکرات دیپلماتیک به نتیجه مشخصی نرسیده است؛ شرایطی که همزمان با کاهش شدید صادرات نفت ایران، خطر اختلال طولانیمدت در بازار انرژی جهان را افزایش داده و قیمت نفت برنت را به بالای ۱۰۰ دلار رسانده است.
جنگی که آمریکا و اسرائیل در فوریه ۲۰۲۶ علیه ایران آغاز کردند، برخلاف برآوردهای اولیه هنوز به پایان نرسیده است. گزارش تازه آسوشیتدپرس نشان میدهد که آمریکا در هفتههای اخیر توانسته تا حدی کنترل ایران بر تنگه هرمز را کاهش دهد و عبور بخشی از کشتیها را تسهیل کند، اما این موفقیت نظامی تاکنون به یک نتیجه سیاسی یا توافق پایدار منجر نشده است. تلاشهای دیپلماتیک نیز پس از توافقی که در ماه ژوئن به دست آمده بود، از هم پاشیده و در حال حاضر نشانه روشنی از پیشرفت مذاکرات دیده نمیشود.
تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین نقاط بحران باقی مانده است. پیش از جنگ، حدود یکپنجم نفت و گاز تجارتشده جهان از این مسیر عبور میکرد، اما حملات و محدودیتهای نظامی باعث شده حجم انتقال انرژی از این آبراه بهشدت کاهش پیدا کند. در مقابل، آمریکا توانسته با حضور نظامی گسترده، بخشی از صادرات نفت کشورهای عرب حوزه خلیج فارس را از مسیر هرمز عبور دهد. با این حال، این روند به حضور پرهزینه نیروهای آمریکایی در منطقه وابسته است.
در همین حال، صادرات نفت ایران تقریباً متوقف شده است. بر اساس دادههایی که در گزارش AP به نقل از شرکت Kpler آمده، صادرات نفت ایران از حدود ۱.۸۵ میلیون بشکه در روز در بهار به حدود ۲۵۵ هزار بشکه در روز در ماه اوت کاهش یافته است. در مقابل، صادرات نفت کشورهای دیگر از مسیرهای منطقه افزایش پیدا کرده و در ماه سپتامبر به حدود ۱۰.۸ میلیون بشکه در روز رسیده است.
با وجود فشارهای اقتصادی، تهران هنوز نشانهای از عقبنشینی در موضوع تنگه هرمز، برنامه هستهای یا حمایت از گروههای همپیمان خود در منطقه نشان نداده است. تحلیلگران هشدار دادهاند که فشار بیشتر ممکن است به جای وادار کردن ایران به پذیرش توافق، خطر تشدید درگیری را افزایش دهد.
همزمان، حملات حوثیهای مورد حمایت ایران به تأسیسات و کشتیهای مرتبط با عربستان، بحران را از تنگه هرمز به مسیر دریایی بابالمندب نیز گسترش داده است. گزارشها حاکی از آن است که حملات اخیر به زیرساختهای انرژی عربستان، مسیر انتقال نفت در دریای سرخ را نیز با اختلال روبهرو کرده و نگرانی درباره امنیت دو مسیر مهم انرژی جهان را افزایش داده است.
بازار جهانی نفت نیز به این تحولات واکنش نشان داده است. قیمت نفت برنت در روزهای اخیر برای نخستین بار از ماه ژوئیه از مرز ۱۰۰ دلار عبور کرد و در مقطعی به نزدیکی ۱۰۸ دلار رسید. هرچند قیمتها در پایان هفته تا حدودی عقبنشینی کردند، برنت همچنان بالای ۱۰۰ دلار معامله شد و در مجموع رشد هفتگی قابلتوجهی ثبت کرد.
افزایش قیمت انرژی علاوه بر فشار بر مصرفکنندگان، نگرانیها درباره تورم جهانی را نیز تشدید کرده است. بالا رفتن هزینه سوخت میتواند هزینه حملونقل، کشاورزی و تولید را افزایش دهد و در شرایطی که بانکهای مرکزی در حال تصمیمگیری درباره نرخ بهره هستند، فشار تازهای بر سیاستهای پولی وارد کند.
در چنین شرایطی، مسئله اصلی دیگر تنها میزان نفت عبوری از تنگه هرمز نیست، بلکه نبود یک مسیر روشن برای پایان جنگ است. به گفته تحلیلگران، آمریکا توانسته بخشی از فشار اقتصادی و دریایی بر ایران را افزایش دهد، اما این اقدامات تاکنون نتوانسته تهران را به پذیرش یک توافق سیاسی وادار کند. ادامه حملات در خلیج فارس و دریای سرخ نیز خطر طولانیتر شدن بحران و افزایش بیشتر هزینههای انرژی در جهان را بالا برده است.
