هم‌زمان با تشدید فشارهای اقتصادی آمریکا بر ایران و محدودشدن مسیرهای دریایی، هزینه انتقال کالا از بنادر ترکیه به ایران طی کمتر از دو ماه از حدود ۱۵۰۰ دلار به نزدیک ۸۰۰۰ دلار رسیده است. گزارش‌ها همچنین از توقف هزاران کامیون در مرز بازرگان و تأخیرهای طولانی در مسیرهای پاکستان حکایت دارند؛ شرایطی که می‌تواند هزینه واردات را افزایش دهد و رقابت‌پذیری صادرکنندگان ایرانی را کاهش دهد.
افزایش هزینه حمل‌ونقل زمینی به یکی از مشکلات تازه تجارت ایران تبدیل شده است. بر اساس گزارش منتشرشده از سوی ایران‌اینترنشنال به نقل از خبرگزاری‌های ایرانی، نرخ حمل بار از بنادر ترکیه به ایران در فاصله کمتر از دو ماه بیش از پنج برابر شده است. احسان ملک‌زاده، رئیس انجمن شرکت‌های بین‌المللی حمل‌ونقل، به خبرگزاری مهر گفته است که هزینه انتقال یک محموله به حدود ۷۹۰۰ تا ۸۰۰۰ دلار رسیده و کمبود کامیون در دسترس و توقف‌های طولانی در مرز از عوامل اصلی این افزایش بوده‌اند.
در مرز بازرگان، حدود هشت هزار کامیون بنا بر گزارش خبرگزاری فارس در انتظار عبور مانده‌اند. مسیر پاکستان نیز با مشکلات مشابهی روبه‌رو است؛ رانندگان ایرانی در گذرگاه ریمدان با تأخیرهایی بین ۲۰ تا ۲۵ روز مواجه شده‌اند. بسته‌ماندن گذرگاه میرجاوه و محدودیت زیرساخت‌های مرزی در پاکستان نیز به تراکم ترافیک تجاری افزوده است. هر کامیون متوقف‌شده روزانه هزینه‌هایی در حدود ۱۷۵ دلار برای شرکت حمل‌ونقل ایجاد می‌کند؛ هزینه‌ای که با طولانی‌شدن انتظار، به مبلغ قابل‌توجهی تبدیل می‌شود.
این اختلالات در شرایطی رخ داده که محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا، تهران را به استفاده بیشتر از مرزهای زمینی برای تأمین کالاهای ضروری و حفظ جریان تجارت سوق داده است. با این حال، مسیرهای زمینی ظرفیت لازم برای جایگزینی کامل واردات دریایی را ندارند. داوود رنگی، نایب‌رئیس کمیسیون مدیریت واردات اتاق بازرگانی ایران، پیش‌تر برآورد کرده بود که انتقال محموله یک کشتی حامل کالاهای اساسی به حدود ۲۵۰۰ کامیون نیاز دارد؛ مقایسه‌ای که محدودیت ظرفیت جاده‌ای و ریلی را نشان می‌دهد.
افزایش هزینه حمل‌ونقل فقط به هزینه کامیون محدود نیست. بیمه، انبارداری، هزینه‌های مرزی، تأخیر در تحویل و افزایش سرمایه در گردش شرکت‌ها نیز می‌تواند قیمت نهایی کالا را بالا ببرد. واردکنندگان در چنین شرایطی یا باید هزینه بیشتری بپردازند، یا بخشی از آن را به مصرف‌کننده منتقل کنند، یا حجم سفارش‌های خود را کاهش دهند. پیامد نهایی به نوع کالا، موجودی انبارها و امکان استفاده از مسیرهای جایگزین بستگی دارد.
صادرکنندگان نیز از این وضعیت متضرر می‌شوند. ملک‌زاده هشدار داده است که هزینه حمل، بیمه و لجستیک از سهم معمول خود در ارزش محموله فراتر رفته و برخی صادرکنندگان بازارهای خود را از دست داده‌اند. وقتی کالا دیرتر و با هزینه بیشتر به مقصد می‌رسد، رقابت با عرضه‌کنندگان کشورهایی که مسیرهای تجاری باثبات‌تری دارند دشوارتر می‌شود.
آمریکا هم‌زمان فشار بر مسیرهای تجاری ایران را افزایش داده است. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، گفته است واشینگتن با ترکیه و پاکستان درباره محدودکردن مسیرهای زمینی تجارت با ایران همکاری می‌کند. این موضع در چارچوب کارزار فشار اقتصادی بر تهران مطرح شده است، اما نتیجه عملی هر اقدام به اجرای مقررات، همکاری کشورها و ظرفیت مسیرهای جایگزین بستگی دارد.
در کوتاه‌مدت، تداوم ازدحام مرزی و هزینه‌های بالا می‌تواند واردات ایران را گران‌تر و دشوارتر کند. با این حال، میزان اثر آن بر قیمت کالاهای مصرفی به مدت ادامه اختلال، نوع کالاهای وارداتی و توان شرکت‌ها برای جذب هزینه‌های اضافی وابسته است. گزارش‌های فعلی نشان‌دهنده فشار جدی بر زنجیره تأمین هستند، اما برای برآورد دقیق تأثیر آن بر تورم عمومی به داده‌های بیشتر نیاز است.
